Był w PRL-u czas – tuż po Październiku – że „Kulturę” całkiem jawnie dostarczano do odbiorców w Polsce pocztą, ale trwało to niedługo i gazeta zaczęła być konfiskowana, trafiała na przemiał, a za przemycanie jej do Polski i czytanie groziło więzienie! Ileż...
Każde wyjście do kina albo uruchomienie streamingu może być okazją do opuszczenia swojej strefy komfortu. Czasem natrafiamy bowiem na filmy wyrywające nas z utartych schematów myślowych. To dobre doświadczenie, gdyż wśród nieznanych dotąd narracji czy ni...
Z perspektywy widza serial wymaga więcej czasu i uwagi w śledzeniu wszystkich wątków, ale potrafi się też odwdzięczyć. Nie grozi nam, jak w przypadku filmu, że ledwo wciągniemy się w fabułę, utożsamimy z bohaterami, a już zobaczmy końcowe napisy. Historie mog...
Filmowego artystę często dręczy chorobliwy przymus kreowania historii, w których próbuje zawrzeć własną prawdę o ludzkim losie i przeznaczeniu. Kręci mimo świadomości, że widzenie kamery jest zawodne, intryga zmętniała, a świat zbyt skomplikowany, by ująć go ...
Film oświetla najcudowniejsze uczucie, jakiego można doświadczyć: zrobiłem to, co do mnie należało. I jego rewers: nie dokonałem nawet minimum tego, czego się po mnie spodziewano. Ekstaza i udręka. Fuga ciemności, czyli Kontinental ’25 Bezdroża...
Jedną z moich wakacyjnych niespodzianek było przypadkowe odnalezienie tablicy na domu przy ulicy Poznańskiej w Bydgoszczy, informującej, że urodził się tam Wolfgang Schmieder. Był to niemiecki muzykolog, który zapisał się w historii jako twórca katalogu dzieł...
Każdy film to podróż. Choćbyśmy przeczytali wszystkie recenzje świata, to i tak nie przewidzimy, jak na nas wpłynie albo czym nas poruszy dana historia. Często się zdarza, że wcale nie są to oryginalne koncepty, ale podobieństwo do naszego życia. I choć k...
Nawoskowałam wreszcie podłogę. Powinnam robić to raz do roku, ale robię rzadziej. Bo to wielka logistyczna operacja: wymaga fizycznego wysiłku i wcześniejszego pomyślunku. Przy dwóch dobach, których potrzebują drewniane deski, by po tym pielęgnacyjnym zab...
Alonso Quijano nie jest już tym, kim był, od kiedy naczytał się starych książek. Teraz już nie potrzebuje całej tej biblioteki. Będzie ją nosił w sercu i w sumieniu. Po naradzie z księdzem i cyrulikiem werbuje do roli giermka wieśniaka Sancho Pansę i pod ...
Życie człowieka to odwieczna walka serca z rozumem, skrupułów i pragnień, złych podszeptów i głosu sumienia. Balansowanie między tym, czego od nas oczekują inni, i tym, czego sami pragniemy. A do tego wszystkiego strach, bo co o mnie pomyślą, i niemożność...
Oglądajmy, czym jesteśmy. Badajmy rzeczy ludzkie, jakimi są. Badajmy je od strony prawdy, półprawdy, zmyślenia. Raz od strony życia, innym razem od strony śmierci. Film nie zaczyna się od swoich granic i na nich się nie kończy. Myślę, że czasem coś wie. ...
Jest taki film Obrońcy skarbów, zrealizowany w 2014 roku przez George’a Clooneya na podstawie książki Roberta Edsela. Opowiada o grupie amerykańskich i francuskich historyków sztuki, którzy pod koniec wojny starają się odnaleźć w różnych regionach Europy cenn...
Podobno do rządzenia najlepiej nadaje się ten, kto wcale nie pragnie władzy, przynajmniej nie dla niej samej. Jednych wyznacza tradycja, innych okoliczności, jeszcze inni sami wspinają się na szczyt, wykorzystując swoje uzdolnienia. Podobnie jest z podejm...
W lutym pewien turysta z Nowej Zelandii wskoczył do fontanny di Trevi, by zażyć kąpieli. Zapłacił za to pięćset euro i otrzymał dożywotni zakaz zbliżania się do tego zabytku. Inny turysta wyrył imiona na murze Koloseum. Bezmyślność ludzi bywa obezwładniająca....
Wybrałem się tej wiosny z wizytą studyjną do krakowskich galerii sztuki z grupą ludzi na co dzień ze sztuką niezwiązanych. Uczyć się i doświadczać piękna. Wymagające, poruszające i wartościowe doświadczenie. Najpierw Wyspiański, artysta genialny, bar...
Film należy oglądać jak własne życie. Intensywnie. Z gorliwością, uwagą i pasją. Czasem większą niż ta, z którą go nakręcono. W ludzkie losy należy wnikać z całą powagą, a jednocześnie ze współczuciem. Gdy trzeba – wnikać bezlitośnie. Na śmierć i życie. T...
Czasami coś musi umrzeć, żeby coś innego mogło się narodzić. Zmieniają się pory roku i pokolenia, stary bohater rozpoczyna nowe życie, uczeń przerasta mistrza. Na to wszystko potrzeba czasu, a tego zawsze jak na lekarstwo. Być może da się go wyliczyć za p...
Nasze czasy rzadko sprzyjają tym, którzy próbują rozwiązać problem. O wiele częściej trzymają stronę tych, którzy ten problem pogłębiają. Cóż, drenaż zła silniej wciąga niż budowanie szczęścia, co wymaga ryzyka i cierpliwości. Przedwojenny kabaret lansowa...
W ciągu dwóch pierwszych tygodni jubileuszu przez Drzwi Święte w bazylice watykańskiej przeszło ponad pół miliona pielgrzymów. Rok Święty zaczął się z przytupem! 18 lutego 1564 roku zmarł w Rzymie Michał Anioł, jeden z tych twórców, którzy zostawili na...
Filmowe historie opowiadające o ludziach chorych, o rozpadających się związkach i o życiowych tragediach brutalnie nam przypominają, jak kruche jest życie i jak łatwo stracić zdrowie, pracę, przyjaciół. A jednocześnie podkreślają, jak cenna jest każda chw...
Od czasu do czasu notujemy stany przepływu przez nasz umysł – dzieł, idei, myśli. Zazwyczaj wypada – jak w komunikacie radiowym o poziomie wody na Bugu we Włodawie – że to dolne strefy stanów średnich. Może dlatego, że zbyt powoli usuwamy złogi? Że skąpimy mi...
Wojna ściera z naszego życia subtelną patynę. Najczęściej ściera do kości. Ostatecznie – podobnie jak zaraza czy głód – od zawsze figurowała na czele priorytetów ludzkości. Ale też w tej masie zawsze znajdzie się garstka, która ma priorytety przeciwne. I ...
Kino często oddaje głos tym, którzy w rzeczywistości nie mają możliwości wypowiedzenia się – mniejszościom, słabszym. Opisuje historie, które z różnych względów nie mogą być opowiedziane wprost i dosłownie – bo nie te czasy, bo mogłoby to sprowadzić na bo...
Naszemu umysłowi coraz trudniej utrzymać kontrolę nad otaczającym światem. W odruchu paniki ucieka czasem w stronę scenariuszy katastroficznych. Niepotrzebnie. Żydowski mędrzec Akiba ben Josef w I wieku naszej ery uspokajał: „Wszystko już było”. Życie ...
Wyzwolenie się niekoniecznie oznacza zdobycie wolności spod obcego jarzma. Można się uwolnić od toksycznych relacji, narzucanych ról, oczekiwań społecznych, a nawet od samego siebie, zostawiając za sobą trudną przeszłość, która bardziej pogrąża, niż pomaga bu...
Anna Dymna opowiadała, że kiedy miała siedemnaście lat, na ulicy zaczepił ją pan, który przedstawił się jako Wojciech Plewiński. Zapytał, czy zechciałaby pozować mu do zdjęć, ponieważ szuka ładnych twarzy na okładki „Przekroju”. Młodszym czytelnikom należy...
Film jest po to, abyśmy nie bali się położyć spać ze strachu przed złymi snami. Niech więc one toczą się na jawie, na odległość spojrzenia, przez sześć, osiem kwadransów. Ta dawka czasu i uwagi bywa grudką złota odnalezioną w strumieniu. Trąbka i koper...
Kto raz był wyśmiany, będzie wyśmiewał innych. Bez litości, aby nikt nie zaśmiał się zeń po raz wtóry. Ulubione zajęcie Gombrowicza? Strojenie min do lustra. Jak wspominają świadkowie, miał ich tysiące i to na każdą okazję. Błazen, filozof, miłośnik mu...
Kino nie szczędzi nam obrazów pożegnań. Rozstanie kochanków, rozłąka spowodowana śmiercią najbliższej osoby, zakończenie pewnego etapu życia albo wyzbycie się wyobrażeń o samym sobie. W pozytywnej wersji – porzucenie życiowego bagażu, opuszczenie miejsca, w k...
Chcemy, żeby było jak w filmie, gdzie kolejne sceny przynoszą nowe przygody, zwroty akcji, tymczasem życie jest utkane z codziennych, banalnych rzeczy, które trzeba ćwiczyć, uzgodnić, negocjować. To trudne i każdy po kilku latach związku to wie. Rozmaw...
Występujemy na scenie życia, ale nie znamy treści całej sztuki. Mamy tylko niewielką rólkę w trzecim akcie. Wchodzimy i mówimy: Jaśnie pani, powóz zajechał. A przecież należy tę kwestię wygłosić tak, by widownia słyszała stukot kopyt na bruku. Innego występu ...
Pierwsze miłostki i rozstania z byle powodu, burze w szklance wody, zawalone studia, ciągłe zmiany kierunków, robienie na złość dorosłym. Niektóre wybryki z młodzieńczych lat wspomina się z sentymentem, opowiadając o nich po latach z rozrzewnieniem i rozbrajaj...
Nieustannie staramy się pilnować, by nasze życie nie było tylko pasmem luźno powiązanych ze sobą wydarzeń. By układało się w mozaikę – możliwie jednolitą, sensowną i piękną. A kino wyświetla nam wzór, daje przykład, inspiruje. U nas w Auschwitz, czyli ...
Jeśli podejmować jakiekolwiek wyrzeczenia, posty czy pokuty, to tylko po to, by być bardziej otwartym na Boga i na potrzeby drugiego człowieka. Przy czym owo otwarcie nie może mieć nic wspólnego z kolekcjonowaniem tak zwanych dobrych uczynków. Okres, który...
Jak często everymanami na miarę naszych czasów są życiowi nieudacznicy. Nie superbohaterowie z muskułami ze stali, odnoszący oszałamiające sukcesy albo obdarzeni wyjątkowymi talentami, ale przeciętni ludzie – zwalniani z kolejnych miejsc pracy, uzależnieni od...
Ile wart jest film, który nie utwierdza nas w tym, co nas przerasta? Czymże jest kino, które nie zakotwicza nas w tym, co Zasadnicze, co Nienaruszalne i Nieprzemijające? Flirt na całe życie, czyli Obsesja Dawne krzywdy można odziedziczyć równie łatwo, j...
Większość Norwegów, gdy wpada w depresję, sięga po medyczne antydepresanty. A Fosse znalazł antydepresant, który nie był chemiczny, tylko duchowy – to było jego odkrycie katolicyzmu. W wywiadzie dla Radia Tok FM wspomniała pani, że tegoroczny noblista, dramat...
Jeśli dni i miesiące nie mają smaków i kolorów, to ludzie zostają uwięzieni w linearnym czasie; dzień mija za dniem, niczym się od siebie nie różniąc. To jest oczywiście dla psychiki każdego z nas i dla całej kultury ogromnie niszczące. Rozmawiają hist...
Odmawiamy obecności w naszym życiu ludziom dla nas ważnym, ponieważ się boimy, że nie damy sobie rady, gdy ich zabraknie. Odmawiamy przyjęcia miłości, ponieważ obawiamy się cierpienia, które może nam przynieść. W życiu i w sztuce nie kolekcjonujemy oryginałów...
Nasze ciało wystawiane jest na sztych chorobie i śmierci. Medycy załączają do niego długą instrukcję obsługi, apteki niekończącą się listę suplementów, babcie i mamy wianuszek dobrych rad. A przecież, kiedy spada na nas ból, zawsze jest to ostrze wciśnięte zd...
niedawna katastrofa z udziałem pasażerów łodzi podwodnej, którzy zapragnęli zobaczyć wrak Titanica, przypomniała siłą rzeczy wielką filmową parę z filmu Jamesa Camerona sprzed przeszło dwudziestu pięciu lat. Rose i Jack w interpretacji Kate Winslet i Leonarda...
„A gdzie Rysiek? Nie przyszedł?”. Roman nie mówi ani słowa, tylko ze smutkiem opuszcza głowę. Do niej powoli dociera straszna nowina. Milczy. Po twarzy płyną łzy. Brat ściska ją za ramiona: „Nie płacz, Halinka, nie można…”. Na to ona z gardłem ściśniętym żale...
Tradycja i egzegeza umieściły Biblię w innym miejscu, niż ona jest w istocie. Zrobiono z niej dowód zamiast inspiracji, odwrócono porządek. Kościół używa jej jako argumentu na swoją naukę, podczas gdy jest dokładnie odwrotnie. Ona jest źródłem tej nauki. To z...
Znamy na pamięć i często powtarzamy tę prawdę, że świat nieustannie się zmienia, że trzeba płynąć z prądem, że nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki. Historie sukcesów to często opowieści o tych, którzy potrafili iść z duchem czasu, wykorzystać okazję, ...
Szaleństwu należy patrzeć najpierw głęboko w oczy, bo tam powoli kiełkuje, a potem na ręce. O ile wtedy nie jest już za późno. A że ogarnia ono bez uprzedzenia milionowe zbiorowości, ale dopada też nagle szarego człowieka, musimy zachować trzeźwość i ostrożno...
Żegnam się z Kłodzkiem. Czy sześć lat to dużo czy mało? Wystarczająco, żeby zostawić tutaj jakiś kawałek swojego życia, które odtąd będzie naznaczone tym niepowtarzalnym doświadczeniem. Kiedy piszę te słowa, nie wiem jeszcze, dokąd mnie przełożeni skierują, a...
W naszej kulturze to Matki bywają często kustoszkami rodzinnej pamięci. Łączą nas z przeszłością, opowiadają historie, w niedzielne popołudnia katalogują zdjęcia, dbają o uwiecznianie rodzinnych spotkań. Osadzają nas i zakorzeniają w czasie, ratują przed ahis...
Katolicy kulturowi nie wzięli się znikąd. Są skutkiem określonej duszpasterskiej działalności Kościoła. Kryzys katolicyzmu kulturowego wydaje się czymś oczywistym. Jedni postrzegają go w kategorii oczyszczenia motywacji wiary, inni jako uszczuplenie ko...
Tak wygląda coś, czego nie znacie, tak wygląda droga do kapłaństwa, człowiek, który żyje obok was i którego czasami mijacie na ulicy. On mierzy się ze zwykłymi trudnościami, ale właśnie przez nie dojrzewa do swojego wyboru. Rozmawiają reżyser filmu Now...
Nieczytanie to zagrożenie dla Polski. Jesteśmy dużo bardziej podatni na fake newsy, obniżają się nasze kompetencje społeczne. Jeżeli nie czytamy, przestajemy być w obiegu społeczeństwa współczesnego, trudniej nam się poruszać w gąszczu informacji albo podążam...
Jest trzecia nad ranem. W szpitalnym pokoju ciemno. Tylko spod drzwi strużka światła. Nagle dociera do mnie z mocą, że stało się, co się stało, i ja już tego nie zmienię. Ale w tej całej bezsilności, czuję, że ciągle mam jeszcze wybór. Że jeszcze mam nad c...
Zawsze byłam gadułą. I trochę panną mądralińską. Ciocia mówi, że robiłam zatrważające wrażenie, gdy jako trzylatka odchodziłam od telewizora i – ledwie zasłyszawszy tam jakieś trudne słowo – zaraz zaczynałam go używać w rozmowie z dorosłymi, co gorsza, w najz...
Odszedł Józef Skwark. Zapewne większość czytelników, a młodzi na pewno, zapyta: Kto to był? Nikt go przecież nie zna. Ejże, a Szatan z siódmej klasy? Film miał premierę w 1960 roku. Józef Skwark był wówczas 22-letnim młodzieńcem z podkieleckiej wsi, który ...
To już drugi tytuł z serii „Pszenica i Kąkol” wydawanej wspólnie przez Wydawnictwo W drodze i Dominikańskie Centrum Informacji o Nowych Ruchach Religijnych i Sektach. Franciszkanin Wit Piotr Chlondowski pokazuje w nim, czym jest objawienie prywatne w konte...
Od lat obserwuję, jak znikają. Potężny prąd spycha ich do czasoprzestrzennych sektorów, w których nie psują ogólnego wrażenia. Na poczty, do aptek, kościołów, na osiedlowe bazarki. I do podmiejskich domów opieki. Są największą grupą uchodźców, bez prawa pobyt...
Dziś coraz trudniej nie zadawać sobie pytania, czy z naszą wrażliwością na pewno wszystko jest w porządku. Narastająca presja, by walczyć o prawa kolejnych wykluczonych grup, sprawia, że coraz gorzej się czujemy z własnymi emocjami, które nie potrafią sprosta...
Gdzieś z Grochowiaka albo Iredyńskiego zapamiętałem scenę z mężczyzną, który wyciąga rękę, żeby wziąć szklankę z wodą. I wziąć mu się jej nie udaje. Nie może przebić niewidzialnej ściany pomiędzy sobą a naczyniem. Tak to pamiętam, choć może to było u innego p...
Jak to się stało, że przeoczyłem ten film? Nie wiem. Fakt pozostaje faktem, że po czternastu latach od premiery nie wiedziałem o nim nic. Ale od czegóż jest przyjaciel? Zwłaszcza taki, który wie o mnie wszystko: „Musimy go razem obejrzeć. Zobaczysz, spodoba c...
Ona będzie mówić na nią „ta druga”, „dziewczynka udająca kobietę”, „ona” albo „flama”. Nigdy nie zwróci się do niej po imieniu i nigdy jej nie zaakceptuje. Woli mówić przez nią, ponad nią, jakby jej nie było. Jakby była tym, czym jest w istocie – błędem – tyl...
Porzucenie bądź zaniedbanie wartości powoduje zagubienie, samotność, bezradność i nijakość. Absolutyzowanie ich czy narzucanie siłą – rodzi fundamentalizm u wyznawców, opór u nawracanych, niechęć u obserwujących z boku. Czy warto być przyzwoitym? Więks...
