Jest 25 września 1928 roku. Bobi Bazlen, triesteńczyk, tłumacz i badacz literatury niemieckojęzycznej, wysyła Eugenio Montalemu, poecie, który prawie pięćdziesiąt lat później dostanie Nagrodę Nobla, zdjęcie kobiety. Nie całej. Na fotografii, którą Montale wyj...
Lecę do Syrakuz z nadzieją, że zobaczę ludzi, którzy wysiadają ze statku – z ulgą, wiatrem wolności we włosach, witani serdecznie, jak na mecie powinien być witany każdy, kto uciekł. Jaki to rodzaj nadziei, tego sam nie potrafię zrozumieć. Nie chodzi tylko...
Trwa burzliwe przedwiośnie i kilka dni temu, jak na wiejskiego kapelana przystało, przedzierałem się po błotnistej drodze do gospodarstwa właścicieli miejscowej stadniny kuców i koni. Spotkałem wspaniałych ludzi i mogłem podziwiać piękne zwierzęta. Już niemal...
Wielki Post trwa w najlepsze, pokutujemy aż furczy. Prócz postnych standardów, takich jak gorzkie żale czy droga krzyżowa, w parafiach – w zależności od kreatywności duszpasterzy i świeckich – pojawiają się też inne, bardziej lub mniej wymyślne nabożeństwa. N...
Kiedy budzę się rano, mam przed oczami grzbiety książek ustawionych w sypialnianej biblioteczce, od podłogi po sufit. Przez chwilę, zanim wszystko się zacznie, zanim dzień i życie ruszą, przyglądam się im i uciekam. Są to mikrowyprawy, trwają okamgnienie i od...
Kiedy wybieram się na wakacje na Mazury lub nad morze, jestem tam już duchem w chwili, kiedy w Warszawie wsiadam do samochodu. Sama droga jest radością, której żaden korek ani zła pogoda nie są w stanie mi popsuć. Jeśli na Mazury, to zwykle przez Pułtusk, Ost...
Noc była krótka, ciemna i z zakłóceniami. Łaziły po mnie karaluchy, a po chatce polne szczury. Jedne i drugie bardzo szybkie, tupiące. Nie dało się ich przepędzić, za bardzo one były u siebie, a ja – intruzką bez planu pozostania na dłużej. Naciągnęłam ś...
Jest czwarta nad ranem. Siedzę w kaplicy domu rekolekcyjnego pallotynów w Ząbkowicach Śląskich. Przed Najświętszym. Od wczoraj chodzi mi po głowie przeuroczy fragment z Franciszkowego Christus vivit, komentujący werset z Księgi Joela: „Starcy wasi będą śnili,...
Jestem już szczęśliwie w takiej sytuacji, że mogę sobie wybierać mecze, które chcę obejrzeć. Idę więc na stadion, żeby zobaczyć jakąś wyjątkową drużynę czy konkretnego zawodnika. Z takiego właśnie powodu wybrałem się do Wiednia. Zawodnik, z którym chciałem...
Klęczę na stopniu oddzielającym podłogę od wanny i myję niewielką tablicę wielkości dwu rozpostartych dłoni. Żeby ją wyszorować, muszę mocno przyciskać do dna wanny, ale dno jest z żywicy, może się porysować. Podkładam ręcznik, biorę szczoteczkę do zębów, chy...
Wielkanoc już za nami, ale wielu z nas niesie jeszcze w sobie wspomnienie Świętego Triduum, a zwłaszcza Nocy Paschalnej, kiedy w ciemności naszych kościołów zabłysło światło paschału i z wolna rozlało się wokół małymi płomieniami świec, a diakon lub kapłan wy...
Pierwsze postscriptum odnosi się do felietonu z zeszłego miesiąca. Otóż pewien uważny czytelnik zwrócił mi uwagę, że popełniłem błąd i zamiast o Exsultecie pisałem w nim o Exultecie. Śpieszę zatem wyjaśnić, że obie formy są ortograficznie poprawne – exsulto i...
Przyszli wszyscy, którzy mogli. Prawie wszyscy punktualnie. O dwadzieścia lat starsi. Ale upieraliśmy się w rozmowie, że nic a nic niezmienieni. Tamten schudł, ta ma inną fryzurę, ale kształt życia się zgadza. Jesteśmy tą samą historią, tymi samymi bohater...
„Rzykanie” to po śląsku modlitwa. O tym, że w ogóle „trza rzykać”, czytelników „W drodze” raczej nie trzeba przekonywać, chodzić więc będzie o pewną szczególną intencję. Nim ją jednak wyjawię, proszę o chwilę cierpliwości – wstęp do tego będzie nieznośnie aut...
Dzięki tanim liniom lotniczym samolot przestał być luksusowym środkiem transportu. Na lotniskach i w samolotach widać, jak zmieniają się ludzie i obyczaje. Pamiętacie państwo komedię Andrzeja Kondratiuka Wniebowzięci z 1973 roku? Dwaj przyjaciele w życiu i...
Jakiś czas temu z okazji rocznicy wyzwolenia obozu w Auschwitz reporterka jednej ze stacji telewizyjnych przeprowadzała rozmowy z Żydami, którzy przeżyli Zagładę. Do dziś tkwi we mnie wypowiedź starej kobiety, która z niejaką złością mówiła mniej więcej tak: ...
Tata nie lubi komplementów ani prezentów, ale małosolne udały mu się jak rzadko. Więc chyba się cieszy, że dłonie nurkują w wielkim słoju, wydobywają młode ogórki, a potem z mlaskających ust sypią się gratulacje. Taką pochwałę można przyjąć – zimny małos...
Jedna z bohaterek słynnej animowanej komedii filmowej Uciekające kurczaki mdleje ze strachu w obliczu zagrożenia. Kiedy dochodzi do siebie, wyznaje zaaferowanym koleżankom: „W jednej chwili całe moje życie przebiegło mi przed oczami… Ale nuda!”. Ostatnio i...
Podejrzewam, że tytuł „Granice autonomii” w cyklu „Śląska prowincja” może niebezpiecznie naprowadzać na treść. Niebezpiecznie, bo błędnie. Nie, to nie będzie tekst o autonomii Śląska. No może trochę – bo jak już na nią zeszło, to warto przypomnieć, że autonom...
Moja szkoła podstawowa w Falenicy obchodziła 90. rocznicę istnienia. Kończyłem ją w 1962 roku, kiedy powstawał zespół The Rolling Stones, Beatlesi w ostatecznym składzie nagrali Love Me Do, Marilyn Monroe śpiewała prezydentowi Kennedy’emu Happy Birthday, a św...
Poleciałem do Wenecji, żeby czytać wiersze. Ale bycie zaproszonym do czytania niekoniecznie znaczy tyle, co chcieć czytać. Potrzeba czegoś jeszcze i czułem wyraźnie, że mam więcej niż jeden powód, żeby lecieć. Pierwszy – i nie obchodzi mnie, jeśli ktoś odb...
Mam wrażenie, że wydarzenia ostatnich miesięcy i tygodni – z jednej strony ujawniane przypadki nadużyć seksualnych ze strony duchownych, z drugiej zaś dość głośne przypadki odejść księży z posługi – uruchomiły nową falę dyskusji o celibacie. I jak to w Polsce...
Są wakacje, jestem tam, gdzie co roku, siedzę na tarasie wynajętego domku i patrzę na zieleń. Ta zieleń to piniowy las, przez który co jakiś czas ktoś idzie lub biegnie. Starsi i młodsi, z kijkami do nordic walkingu, z zegarkami, na których sprawdzają, czy po...
Kiedy miałam 13 lat, spędzałam lato, nosząc T-shirty ze znakiem zespołu Guns N’Roses, czekałam na obiecany przez tatę wyjazd za granicę, a szczytem mojego zaangażowania w otaczającą rzeczywistość była pomoc w urządzaniu biblioteki w nowej szkole podstawowej n...
Wakacje rozpocząłem od Dnia Rybaka. W Kątach Rybackich pamięta się o nim każdego 29 czerwca, gdy składa się życzenia imieninowe Piotrom i Pawłom. Kiedy więc przyjeżdżam do Kątów w tym terminie, trafiam na obchody, zmieniające zresztą swoją formę. Mam wraże...
Jeszcze mieszkam w klasztorze za lasem. Pakuję rzeczy i książki, które na razie muszę zostawić, żegnam się z bliskimi, ale już, żeby zacytować Stanisława Wyspiańskiego, „patrzę się inaczej”, wzrok i słuch wyostrzają się na „tam”, na Petersburg. Przyjaciele...
To są drobne zdarzenia. Właściwie dałoby się je ignorować. Chyba tego dotychczas próbowałam – machnięcia ręką, że minie, że nie można z pojedynczych powiewów od razu wnioskować zmiany klimatu. Ale gromadzą się i tężeją. Te małe sprawy, od których codzien...
Nie wiem, jak jest w innych dużych miastach, ale w Katowicach dość często spotkać można plakaty zachęcające do udziału w nauce medytacji. Sądząc po formie i treści, organizują te spotkania różne podmioty, z różnym światopoglądowym nachyleniem. Łączy je natomi...
Myślę, że dla tych młodych Warmiaków, którzy wiedzą albo próbują zrozumieć, czy ten specyficzny głos, który noszą w sobie, jest wezwaniem skierowanym osobiście do nich, nie mogło być lepszej nowiny: do seminarium duchownego w Olsztynie nie zgłosił się ani jed...
Słowo „synod” kojarzy mi się z rzędami stołów, za którymi siedzą biskupi o zatroskanych twarzach, albo z uroczystymi liturgiami, albo z opasłymi tomami na bibliotecznych półkach, albo – dzięki znajomości z ks. Grzegorzem Strzelczykiem (czytajcie go, czytajcie...
Pięćdziesiąt lat temu człowiek stanął na Księżycu. Dowiedziałem się o tym z telewizji bułgarskiej, która przekazała wiadomość w serwisie sportowym. W 1969 roku miałem dwadzieścia lat i byłem na drugim roku studiów. Przez dwa wakacyjne miesiące pracowałem j...
To będzie pierwszy felieton pisany z perspektywy śląskiego farorza (proboszcza), którym jestem – gdy piszę te słowa – od tygodnia. A trzeba pamiętać, że farorz to na śląsku figura quasi-mityczna, obrosła tysiącami anegdot. Mam więc teraz dylemat, czy pociągną...
Jestem poetą. Mówię to ze skrępowaniem, ale też z poczuciem, że nazywam siebie trafnie. Tyle tylko, że nie chcę mówić o sobie, lecz o wszystkich innych z perspektywy kogoś, kogo z tymi wszystkimi innymi coś łączy. Krótko mówiąc – powiem coś o innych poprzez s...
Kazimierz Deyna miał oczy dookoła głowy, spojrzenie peryferyjne, nawet kiedy wycofywał piłkę, żeby przegrać ją przez obrońcę, myślał, jak ten skórzany przedmiot pożądania umieścić w siatce. Zazwyczaj łapał bramkarza na wykroku, ale zdarzało się, że wyręczał g...
Petersburg. Mieszkam tu od blisko trzech tygodni, a wciąż jeszcze odczuwam lekki zawrót głowy, jakby podróż się nie skończyła, jakbym jeszcze nie dotarł na miejsce. W moim pokoju jest cicho, bo dom, w którym mieszkamy, osłaniają od ruchliwych ulic gmach kości...
Czytam w gazecie, że w Indiach 74-latka urodziła zdrowe dziecko. „Jak to możliwe?” – piszą do mnie znajomi. „Czy to może być prawda?” – dopytują. – W Indiach? Tam wszystko jest możliwe – odpowiadam z przekonaniem, bo widziałam pięciokopytne krowy, zrośnięte b...
Jutro wyjeżdżam. Plecak spakowany, ale niezapięty. Czeka jeszcze na kosmetyczkę i małą składaną suszarkę. Gdziekolwiek jestem, zaczynam dzień od umycia włosów. Mój tata nigdy nie wyszedł z domu nieogolony, jako dziecko uwielbiałam patrzeć, jak zdejmuje ze skó...
W filmie Michelangela Antonioniego Powiększenie z 1966 roku główny bohater grany przez Davida Hemmingsa kupuje w londyńskim sklepie ze starociami drewniane śmigło od spitfire’a, biorącego udział w bitwie o Anglię (no, powiedzmy), płacąc za nie osiem funtów. W...
We wrześniu byłem na premierze Projektu Laramie Moisésa Kaufmana, w reżyserii Michaela Gielety, w jego przekładzie. I powiem bez żadnej ostrożności: dostaliśmy spektakl znakomity przez to, jak jest ważny, jak w Polsce aktualny, jak poprowadzony, zagrany, utka...
W ciągu kilku ostatnich tygodni wiele godzin spędziłem w archiwum Instytutu Historii Rosyjskiej Akademii Nauk. Ech, co za radość móc znowu usiąść nad rękopisami! Praca badawcza zawsze sprawiała mi ogromną frajdę, a tu jest ona tym większa, że pracuję dla czys...
Tym razem tytuł felietonu chyba nie wymaga przekładu, bo to, że „farorz” w śląskiej godce oznacza „proboszcz”, już chyba wszyscy wiedzą. Pytanie to usłyszałem kilka dni temu w kontekście amazońskiego synodu. Kto by pomyślał, że parafianie pod kobiórskim lasem...
Dwa lata temu w Radoniach zaproponowałem wiernym, którzy zbierają się w kaplicy naszych mniszek, nową wigilijną tradycję. Poprosiłem, aby oprócz sianka, opłatka i staropolskich potraw postawili na stole pusty koszyk, do którego należało wrzucać ustaloną z gór...
Felieton ten ukazuje się na początku Adwentu, a to oznacza, że liturgia przypomina nam bardzo intensywnie wątki związane z czuwaniem. Oczywiście dotyczą one w pierwszym rzędzie oczekiwania na przyjście Chrystusa na końcu świata, czyli paruzji, ale przez to te...
– Tatusiu, dlaczego tu przyszliśmy? – zapytała czteroletnia dziewczynka. – Przyszliśmy zapalić lampkę dla żołnierzy. – A kto to jest żołnierz? – Żołnierz to jest ktoś, kto walczył za ojczyznę, żebyś mogła żyć szczęśliwie. – Co to znaczy walczył? G...
Jest 10 listopada 2019 roku, jestem na Sycylii, w Giardini Naxos, biorę z hotelowej półki książki Andrei Camilleriego, konfrontuję to, co widzę na własne oczy, ze światem jego sycylijskich powieści. Caterina, właścicielka hotelu Palladio, pyta mnie o ocenę je...
Robimy to bez zadęcia, po domowemu. Dwa fotele, stolik i lampa. Kilkadziesiąt osób usadowionych wokół. Mamy czas, nie mamy scenariusza. Ja pytam o rzeczy najprostsze, a oni mówią i z tych spraw najprostszych robi się cała galaktyka. Gdzie trzymasz ksi...
Petersburg pogrąża się w zimowym mroku. Nie chodzi nawet o to, że wcześnie robi się ciemno, ale o to, że późno robi się jasno: jeśli nie ma chmur (co się zdarza rzadko), słońce ledwo, ledwo podnosi się nad dachy niższych zabudowań gdzieś koło południa, rozświ...
Pan miał na oko ponad pięćdziesiąt lat. Choć było ciepło, miał na sobie puchową kurtkę z reklamą oleju samochodowego, którego popularność już dawno minęła, oraz czapkę bejsbolówkę z logo banku. Był jednym z tysięcy gości Międzynarodowych Targów Turystycznych ...
Nie, nie będzie o prasowaniu. Jakiekolwiek skojarzenia tytułu z żelazkiem prowadzą na manowce. Pyrlik i żelozko to zestaw narzędzi, których wystylizowana postać może się kojarzyć z godłem górniczym. Pyrlik to sporych rozmiarów młot, żelozko natomiast jest pod...
Chyba się starzeję. Z góry przepraszam Szanownych Czytelników za to słówko „chyba”, ale na szkoleniu dotyczącym pisania felietonów powiedziano mi, że felieton może, a nawet powinien zawierać pewne wątki osobiste i humorystyczne. Postanowiłem więc od razu w pi...
Szykując się do pisania felietonu, wsunęłam do opiekacza dwie kromki chleba i wyjęłam maselniczkę z lodówki. Psy przysiadły obok z nosami czujnie filtrującymi powietrze. Osoliłam roztopione na chlebie masło i podzieliliśmy się posiłkiem. Zamerdały o...
– Poprowadzisz warsztaty poetyckie w więzieniu dla młodocianych? – pyta przez telefon Biagio Guerrera, przyjaciel poeta z Katanii (potem potwierdza zaproszenie w mailu).– Gdzie?– W Acireale… Lecę, jest połowa listopada. Zanim pojedziemy do zakładu karnego,...
Siadam do pisania dzień po zakończeniu tegorocznej kolędy. I już wiem, że tematu tego nie jestem w stanie ominąć. Przedwczoraj mieliśmy tak zwaną kolędę dodatkową – czyli odwiedzaliśmy parafian, którzy nie mogli nas przyjąć w wyznaczonym przez grafik terminie...
Znakomity dziennikarz Paweł Reszka (dziś w redakcji tygodnika „Polityka”), odbierając nagrodę „Dziennikarza Dekady” Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego, po zwyczajowych podziękowaniach powiedział: „Mam nadzieję, że transmisję z tej uroczystości ogląda moj...
Zadzwonił do mnie na Syberię Sikorowski. Tak, ten Sikorowski. Że o tym wspominam wszem i wobec? Pokażcie mi człowieka, który by się nie pochwalił tym, że Andrzej Sikorowski, ot tak – ni stąd, ni zowąd – wprost z krakowskiego śródmieścia, zadzwonił do niego na...
Miliardy świątecznych życzeń spłynęły po nas jak woda po gęsi i świat u progu nowego roku wcale nie stał się lepszy. W dodatku znaki na niebie i na ziemi, a zwłaszcza na ziemi, nie napawają optymizmem na przyszłość. Zatem na pohybel cieniom i dla poprawienia ...
Czytam książkę o jedzeniu. O tym, że jest najważniejsze na świecie. Ważne nie w ten banalny, wyświechtany sposób powtarzany przez poradniki wellness, ale w sposób filozoficzny, rozpisany na pięciuset stronach fascynujących analiz. Ich początek sięga debiutu h...
Jak niezwykłym wydarzeniem społecznym jest metro! Autobus i tramwaj pewnie też, ale korzystam z nich rzadziej, w dodatku układ miejsc nie sprzyja odczuciom i myślom, którym ulegam w metrze. Pierwszym znakiem tego, że metro weszło do mojego życia wewnętrzne...
Co jakiś czas słyszę lub czytam, że jakiś ksiądz żegna się ze swoim dotychczasowym powołaniem. Jedni znikają cicho i dyskretnie, odejścia innych zajmują miejsce na pierwszych stronach gazet i serwisów internetowych. Za każdym razem – różnica jest tylko w skal...
Moi nieocenieni parafianie niedawno uświadomili mi, że nieuchronnie zbliżam się do pięćdziesiątki. Najwyższy czas się ustatkować – pomyślałem i chyba na pomyśleniu rzecz się (na razie przynajmniej) zakończyła. Niemniej coś z upływem czasu jest na rzeczy, bo c...
