Podczas korekty mojego poprzedniego felietonu czujność redakcji wzbudziło słowo „ćmok”, którego użyłem na określenie głupka. Pojawiły się opinie, że w śląskiej godce słowo to w tym znaczeniu nie występuje. Na szczęście powołanie się na słownik wystarczyło, by...
Jest taki film Vittoria De Siki z 1961 roku zatytułowany Sąd ostateczny. Akcja toczy się w Neapolu. Nad głowami ludzi, z nieba, rozlega się nagle głos: „O osiemnastej odbędzie się sąd ostateczny!”. Komunikat powtarza się kilkakrotnie, ludzie coraz bardziej są...
Zimowe igrzyska olimpijskie w Pjongczangu pozostaną w mojej pamięci nie ze względu na sukcesy Polaków, ale z powodu rodaków rozgoryczonych brakiem medali. Mamy wyjątkową skłonność do skrajnych ocen. Bezwarunkowo kochamy mistrza, ale kiedy przegra, nie zostawi...
W pociągu jest ciepło i pusto. Wagony pierwszej klasy w cenie 30 złotych od osoby jadą jako klasa druga. Wciąż wygodne i przestronne, ale przedawnione, w dobie pendolino już nie mogą uchodzić za luksusowe. Niebieskie obicia siedzisk, sztywne firanki i trze...
Rozpoczęliśmy kwiecień gromkim Alleluja! w noc Wigilii Paschalnej. Zanim jednak poszliśmy w rezurekcyjnych procesjach, stanęliśmy w kolejkach do sakramentu pojednania. Spowiednicy mieli pełne ręce roboty. Pamiętam, jak kiedyś, powłócząc nogami, wychodziłem z ...
Jestem zawodowym księdzem. Prawo kanoniczne nakłada na mojego biskupa obowiązek wykombinowania, jak mnie utrzymać. Wygodne? Bardzo. Oczywiście cała ta konstrukcja – wraz z celibatem – ma zasadniczo służyć temu, by pozyskać jak najwięcej mojego czasu i sił dla...
Kraków, trzydzieści lat temu. Ja, dominikański student, siedzę na dyżurze w zakrystii naszej bazyliki. Do kontuaru podchodzi staruszka, urocza babinka w kwiecistej chustce na siwych włosach, okryta grubą sukienną zapaską – przyjechała spod Krakowa, żeby „u Św...
Chodzimy z Pawłem Smoleńskim wzdłuż granicy Europy. Jednej z wielu niejasnych granic, której na imię Sycylia. Próbujemy złapać zasadę i żywioł chwili, kiedy świat po tej stronie spotyka się ze światem, który jest pozornie po tamtej. Jedne rzeczy widzimy, s...
Czy można budować swój sukces na krzywdzie kogoś innego? Czy zwycięstwo zdobyte niezgodnie z zasadami fair play może dawać przyjemność? Czy ci, którzy wygrali, łamiąc zasady i dobre obyczaje, pozostają wciąż godnymi szacunku sportowcami, czy są tylko pozbawio...
Kupiłam 103-letniego mercedesa. Nie chodzi o samochód, ale o maszynę do pisania. Typ gabinetowy, elegancki. Kilkanaście kilogramów wyrafinowanej i odsłoniętej maszynerii, którą można podziwiać w czasie pracy – każdy z ruchomych elementów działa w sposób ...
Miałem fajny, bezpieczny pomysł na majowy felieton – miało być o Franciszkowym Laudato si’, o grudniowym katowickim szczycie klimatycznym ONZ. I o tym, jak się tę encyklikę czyta z perspektywy ziemi rozoranej do cna w poszukiwaniu przeróżnych bogactw… Miałem....
Nastawiam budzik na przedwczesną porę. Dzwoni, gdy dzień dopiero się przeciera. Dźwięk wcina się w nienapoczętą ciszę i trochę dziwi psa, który otwiera oczy, ale nie podnosi łba. Wie, że jeszcze nie pora. Teraz właśnie ja mam czas. Otwieram powieki, patrzę...
Wszedłem do kościoła Pokoju w Świdnicy i usłyszałem Mszę Bacha. Kilka godzin później ledwie przekroczyłem próg kościoła Pokoju w Jaworze, a już z każdej empory zaczęły mnie otaczać Koncerty Brandenburskie. A może było odwrotnie? Przecież nie dostrzegłem żadne...
Księgi pokutne (Libri poenitentiales)1 powstałe pomiędzy VI a XI stuleciem zawierały szczegółowy wykaz kar i pokut, jakie kapłani powinni zaaplikować penitentom proszącym o odpuszczenie grzechów. Pokuta często miała charakter publiczny. Najciężsi grzesznicy, ...
Wrócił do mnie, a może ja do niego, bo mamy chyba niedomkniętą sprawę. Cesare Pavese (1908–1950), włoski pisarz, poeta, któremu zawdzięczam to, że zająłem się językiem włoskim. Był 1974 rok, przeczytałem fragmenty Rzemiosła życia, dziennika, który właśnie ...
Bardzo często piszę teksty na ostatnią chwilę. Mea culpa. Niniejszy felieton miałem skreślić przed majówką, by z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku cieszyć się chwilą spokoju. Ale się nie udało. Musiałem ostatecznie zabrać robotę ze sobą w góry. W głowie ...
Targi książki przyciągają co roku na Stadion Narodowy około stu tysięcy ludzi. To prawie dwa razy więcej niż kibiców, którzy przychodzą tam na mecz reprezentacji Polski. Mecz trwa półtorej godziny, a targi cztery dni. Obok siebie, na stoiskach wydawców zajmuj...
Jedna z kąśliwych historyjek, którymi dominikanie lubią się wymieniać z jezuitami, opowiada o tym, jak to jeden z członków Towarzystwa Jezusowego, chcąc sprowokować napotkanego dominikanina, zwrócił się do niego: „Ojcze, podobno bracia kaznodzieje potrafią po...
Ten chłopiec dostał swoją nietypową historię niedługo po tym, jak poszedł do szkoły. Przedtem wydawał się chłopcem raczej zwyczajnym. Może nadto rozmarzonym, nadto grzecznym. Nieco bardziej lękliwym niż inni. Często nie mógł zasnąć, bo rynna za oknem miała...
Miałem w życiu krótki epizod zatrudnienia na grubie (kopalni). I to powierzchniowy, a przez to powierzchowny. Ale już samo zetknięcie z powierzchnią gruby dość głęboko mnie przeorało. Dla młodzieńca czytającego z wypiekami na twarzy personalistów straszliwe b...
Zerkam na ukos – w przeciwległym rogu pokoju, na malowanej skrzyni z mangowca leży Jedyna historia Juliana Barnesa. Chciałabym ją przeczytać. Chciałabym też leżeć z psem w wysokiej trawie, łaskotać się w ucho zielonym źdźbłem. Chciałabym umyć okna i...
Kiedy ten felieton się ukaże, polska reprezentacja piłkarska (męska) będzie już zapewne miała nowego trenera, albo będą trwały gorączkowe dyskusje dotyczące następcy Adama Nawałki. A piszę tekst tuż po tym, kiedy kolejny raz na dużej imprezie zrealizował się ...
Po co tu płyną? Czego chcą? Są uchodźcami czy emigrantami ekonomicznymi? Jak gdyby ucieczka od głodu była czymś mniej wzniosłym i uprawnionym niż ucieczka przed wojną. Dlaczego? Po co?... Historii jest tyle, ilu ludzi, i żadna nie jest oczywista. Żadnej si...
Trwa polski upał. Ten bezkarny, nieskażony pierwszym przeczuciem jesieni – można go trwonić, uznawać za oczywistość, westchnąć, ponarzekać. Uff, jak gorąco. Duchota. Siadam na trawie wysuszonej na pieprz. Pies kładzie się dalej, w cieniu. Gapimy się. Na pana ...
W pokoju zimno, za oknem szaro, z nieba siąpi leniwy deszcz – w Radoniach właśnie zaczął się lipiec. A jeszcze kilka dni temu spacerowałem po zalanych słońcem placach Rzymu, jadłem porchettę nad jeziorem Albano i szukałem cienia w wąskich uliczkach Rocca di P...
Przez miesiąc byliśmy kibicami piłkarskimi. Mistrzostwa świata są czymś wyjątkowym. Ktoś, kto nie miał zdania na temat meczu, stawiał się na marginesie społeczeństwa. A ktoś, kto znał Roberta Lewandowskiego lub Adama Nawałkę, miał lepsze miejsce przy stole. ...
Byłam tu już kiedyś. W dzień bardziej upalny i suchy, wiele lat temu. Ale pamiętam, że tablica jest z przodu, wmurowana w posadzkę, niepozorna, wyżłobiona przez czas i ludzkie stopy. Kościółek wygląda na zrujnowany – ściany bure, zdobienia zdjęte, ołtarz...
Spojrzałem na zdjęcie grupy The Rolling Stones z datami urodzenia muzyków. Każdy z nich jest starszy ode mnie, a jeszcze żyją, i to jak. Paul McCartney miał 71 lat, kiedy w 2013 roku koncertował na Stadionie Narodowym. Przez trzy godziny nie schodził ze sceny...
Przyznaję się: ten felieton nie powstał na śląskiej prowincji, tylko we włoskojęzycznej części Szwajcarii. W sumie też na prowincji. Zamiast więc do śląskiej godki sięgniemy dziś do dialektu lombardzkiego, którym posługują się mieszkańcy kantonu Ticino – jego...
Mam chwile, kiedy znikam, nie interesuję się światem, zamykam się. To czasem dobrze robi, pozwala przeczekać. Wyjście na świat bywa jednak bolesne. Tak się zdarzyło ostatniej zimy. Kiedy wyjrzałem ze swojej nory, okazało się, że zmarł Leszek Aleksander Moczul...
Na moim biurku album z rysunkami Marcelle Galois (1888–1962), znanej także pod zakonnym imieniem Mère Geneviève. Podarowały mi go kiedyś siostry benedyktynki z opactwa w Vauhallan, gdzie wygłaszałem kazanie podczas mszy świętej transmitowanej przez radio. Ich...
Najgorsze są pożegnania. Pani Jadzia jak zwykle miała łzy w oczach, a i nam niewiele brakowało. Czy spotkamy się za rok? A jeśli się uda, to czy wszyscy? W jakim będziemy nastroju? Przyjedziemy, aby cieszyć się życiem, czy żeby się pomartwić w miejscach, któr...
Był prawdziwym dzieckiem les années folles (szalonych lat). To czas po wielkiej wojnie 1914–1918, którą wszyscy starają się jak najszybciej zapomnieć: na dancingach tańczy się charlestona i shimmy, w kabaretach królują femmes fatales o włosach ściętych na chł...
Czasem trzeba użyć słowa, które pozwala dać upust zdenerwowaniu. W śląskiej godce mamy niewulgarne „pierona” albo „pieronie”, co odpowiada treściowo polskiemu „do pioruna”, ale lepiej działa emocjonalnie. A dlaczego od tego zaczynam? Zaraz wyjaśnię. W napi...
Piątego października mija rok od wybuchu „afery Weinsteina”. Po latach prasowego śledztwa dziennikarki „The New York Timesa” zdołały puścić do druku zebrany materiał, zawierający zeznania kobiet i ich oskarżenia o molestowanie seksualne, którego miał się dopu...
Dlaczego nie miałem pojęcia o istnieniu kogoś takiego jak Kazys Varnelis? Dlaczego nie wiedziałem, że jest w Wilnie niezwykłe zupełnie Muzeum Puszkina? Dlaczego Wilno to dla mnie – do wczoraj – głównie Mickiewicz i po tysiąc razy odmieniana Polska? *** ...
Jakieś ćwierć wieku temu przyjechała do Polski delegacja pracowników UEFA (Unii Europejskich Związków Piłkarskich) w celu rozegrania towarzyskiego meczu z pracownikami PZPN. Żeby goście ze Szwajcarii wynieśli z Polski jak najmilsze wspomnienia, przygotowano i...
Utraciłam w życiu wiele przyjemności na rzecz zajmowania się nimi profesjonalnie. Wbrew popularnemu przekonaniu, że najlepiej robić w pracy to, co się kocha, ja padłam ofiarą zamiany licznych pasji w pracę. Pierwszą z ofiar moich zawodowych ambicji by...
Przez miesiąc biłem się z myślami, czy ten tekst ma rzeczywiście być o tym, o czym będzie. Ale skoro nazwałem cykl „Śląska prowincja”, to nie wypada teraz robić uników. A pewnie ten listopad – jeśli coś nadzwyczajnego się nie zdarzy w czasie wyborów – będzie ...
Anne-Marie de la Pénitence – nikt jej nie pamięta pod tym imieniem, które przyjęła, wstępując do trzeciego zakonu św. Dominika. W jednym ze swoich ostatnich listów napisała: „Modlitwa rodzi się w mojej duszy, w dłoni mam krzyżyk, wokół mrok i cisza. Płaczę i ...
Miałem pisać o Klerze. Tak było: nazajutrz po premierze zadzwoniłem do ojca Romana i zapytałem, czy nie ma nic przeciwko temu, że następny felieton będzie o filmie Smarzowskiego. „Nic a nic”, odparł, a mnie przeszło i nie mam ochoty powiedzieć nic więcej pona...
Lubię dzień Wszystkich Świętych. Traktuję go jak inne rodzinne święta, choć te są jedyne, podczas których nie siada się z rodziną do wspólnego stołu. A jeśli nawet, to jednak nie to samo, co wielkanocne śniadanie czy wieczerza wigilijna. W Meksyku to dzień ra...
Tak, pływałem w Newie, i to nie byle gdzie, ale w samym centrum Petersburga – niedaleko kolumn rostralnych, z widokiem na Twierdzę Pietropawłowską. Był lipcowy poranek 1989 roku, kiedy po całonocnej podróży luksusowym wagonem sypialnym, co samo w sobie zas...
Przyleciało nas jedenaście. Ostatnią poznałyśmy na miejscu, przypadkiem. Łącznie – dwanaście kobiet z całego świata, w różnym wieku. Powód naszego spotkania był niepoważny. Zaproszono nas na wielkie targi ogrodnicze do tajwańskiej stolicy – Tajpej. Bo...
Po pierwsze, On jest, bo ja jestem i jest tak zwany mój świat. W najgorszym wypadku jest mną i moją perspektywą. Moim życiem. Ale to – powiadam – w najgorszym, minimalistycznym przypadku. Bo przecież nie jest mną ani ja nie jestem Nim. Ta pierwsza myśl się...
Jednym z moich nielicznych medialnych wspomnień z dzieciństwa jest tytuł cyklu radiowych audycji Jana Tadeusza Stanisławskiego „O wyższości świąt Wielkiej Nocy nad świętami Bożego Narodzenia”. Nie przypomnę sobie, o co dokładnie chodziło wówczas specjaliście ...
Mój tata miał na imię Andrzej. Kiedy 30 listopada składaliśmy mu życzenia imieninowe, tata wycierał oczy i ubolewał, że przychodzimy do niego ostatni raz, bo zimy to on już na pewno nie przeżyje. Mijał miesiąc, w większym rodzinnym gronie spotykaliśmy się ...
Całkiem niedawno na śląskiej prowincji odbył się światowy szczyt klimatyczny. Lokalizacja w sumie niezła, bo Ślązacy z własnego doświadczenia wiedzą coś na temat niefajnych skutków niemądrej eksploatacji kopalin, a i szerzej – nie najmądrzejszej gospodarki su...
To nieprawda, że do Włoch jeżdżę na każde zaproszenie. Że dobry jest każdy pretekst. Tak było pewnie kiedyś: bardzo pragnąłem tam być, świat miał mi tylko dać alibi. A jednak, choć jestem zmęczony, znów spada na mnie seria pretekstów i znów nie mam siły odmów...
O pierwszej nie wiedziałam nic. Dostałam numer od przyjaciela, zadzwoniłam. Kiedy otworzyła drzwi, wydała mi się stara i zmęczona. Po pierwszej rozmowie wiedziałam, że mnie rozumie i jest po mojej stronie. Tyle wystarczyło. Miałam wtedy 23 lata. Nie miałam...
Listopadowy wieczór. Od dwóch miesięcy mieszkam w Paryżu i teraz na bulwarze Saint-Michel czekam na autobus. – Bon soir, Paul – słyszę nagle. Jean-Pierre, jeden z moich francuskich współbraci, stanął obok. Znałem go tylko z widzenia. Mieszkał w Rouen, ale do ...
W tym roku minie trzydzieści lat od śmierci mojej mamy. Nie jest to rzecz jasna wiadomość zbyt ważna dla ogółu społeczeństwa i pewnie nie wspominałbym o tym na łamach miesięcznika, gdyby nie pewne zdarzenie, które miało miejsce przed ostatnimi świętami Bożego...
Jeśli ktoś na widok tytułu pomyślał, że felieton będzie o jakiejś mało znanej starożytnej herezji, której wyznawcami byli właśnie fronkanie, to jest w błędzie. Sięgam znowu po wyraz ze śląskiej godki – rzeczownik od czasownika „fronkać”. Przeurocze to, moim z...
Kiedy Janek trafił do szpitala na oddział dla uzależnionych, pielęgniarka, widząc, że odwiedza go piękna żona, a z nią piękne córki, powiedziała: „Wie pan, dziwię się panu… Taka wspaniała rodzina…”. Co miało oznaczać mniej więcej tyle: „Dlaczego pan pije, sko...
Lubię jeść w nocy. To oczywiście niezdrowe, niemądre i niewarte naśladowania. Ale robienie rzeczy, które takie są, jest radością wynikającą z bycia dorosłą. Dopuszczam się ich czasem z błyskiem w oku i bez wyrzutów sumienia, bo wiem, kiedy przest...
Goście odbywającej się w połowie grudnia gali Grand Press przy wyjściu otrzymują kalendarz książkowy typu agenda, zawierający tyle kartek, ile dni w roku, a nawet więcej, żeby zmieściły się przydatne dziennikarzom informacje. Zastanawiałem się, czy w tym roku...
Kocham tę porę roku – przedwiosenną. Dni stają się wyraźnie jaśniejsze, a ptaki gadatliwe. Jeszcze nie jest ładnie, jeszcze wszędzie bure tony i gołe gałęzie, spod stopniałego śniegu wyłaniają się zimowe grzechy. Ale jest już trochę jak w czwartek wieczorem –...
No dobrze, skoro poddałem się władzy Facebooka, muszę ponosić tego konsekwencje. Facebook doniósł, że obchodzę okrągłe urodziny, więc nie mogłem już tego ukryć: kto chciał, przyjął informację do wiadomości, a setki życzeń osłodziły mi ten dzień. Otóż osiąg...
Swego czasu jedna z wielkich firm odzieżowych, słynąca z ekscentrycznych reklam, opublikowała zdjęcie, na którym młody, odziany w sutannę i charakterystyczny „rzymski” kapelusz ksiądz całował piękną zakonnicę. Prowokacja się udała, w Polsce rozległy się gromk...
Felieton jako gatunek literacki daje możliwość, a nawet zachęca do uruchomienia pewnej dawki humoru. Dziś jednak – ostrzegam – będzie śmiertelnie poważnie, bez tytułowego chechranio, czyli chichotu. Przed kilkoma tygodniami powierzono mi kierowanie zespołe...
