W ostatnim czasie dwa wydarzenia przykuły moją uwagę. Oba mają charakter artystyczny. Przyznaję, że nie jestem krytykiem sztuki. Ba, może nawet gust mam prostacki. Ale, jak za chwilę pokażę, przywołane przedsięwzięcia oprócz walorów estetycznych dotykają prob...
Mówią, że pies myśli sobie tak: „Mój pan dba o mnie, daje mi jeść, zabiera na spacer; mój pan jest bogiem”, podczas gdy kot interpretuje to inaczej: „Skoro jestem w centrum troski i zainteresowania, to chyba jestem bogiem”. Ksiądz Rydzyk przypo...
„On miał w sobie poczucie miary, jeden z najważniejszych pierwiastków w rozwoju kultury” – powiedział Zbigniew Raszewski o swoim profesorze uniwersyteckim, poloniście Zygmuncie Szweykowskim. Jakby o sobie mówił. Czy ówczesny, tużpowojenny student, prz...
Wśród Żydów w diasporze rozpowszechniona była następująca legenda: Asyryjczycy wzięli do niewoli dziesięć plemion Izraela i osiedlili je w dalekiej krainie po drugiej stronie rzeki Sambation. Rzeka ta była niemożliwa do przejścia przez sześć dni w tygodniu: g...
Na wakacje od lat jeździmy razem. W lipcu nad Lednicę, a w sierpniu na Jamną. I oto minął nam miesiąc nad Lednicą. Byłem jak gdyby w niebie. Ludzie, klimaty, wspólna modlitwa i studium, wspólne posiłki i rozmowy, wspólne prowadzenie domu. Czyż może być coś ws...
To jasne, że na pierwszy rzut oka słowo reklama i Bóg pasują do siebie tak, jak pięść do oka. Tyle, że już w 1977 roku Paweł VI mówił: „Nikt nie jest w stanie oprzeć się dziś wpływowi reklamy”. Czy zatem Kościół skazany jest na uciekanie się do reklamy, by tr...
Wyjazd na wakacje, szczególnie z takiego kraju, jak Polska, dobrze robi dla zdrowia psychicznego. Człowiek nie musi czytać gazet. Nie bombardują go więc wiadomości o kolejnych aferach i przekrętach politycznych, przesileniach i kryzysach r...
W czerwcowym numerze „Więzi” księża odpowiadają na pytanie, dlaczego są (jeszcze) księżmi. Niektórzy skonstatowali, że nadeszły takie czasy, iż trzeba tłumaczyć się z wierności składanym przyrzeczeniom i ślubom. Nie wiem, czy trzeba się tłumacz...
Byłem prawdopodobnie ostatnim przedstawicielem mediów, któremu publicznej wypowiedzi przed swoją śmiercią udzielił arcybiskup Kazimierz Majdański. Sędziwy hierarcha zmarł kilka miesięcy temu w wieku 91 lat. Od dawna leżał chory i nie udzielał wyw...
Od dawna prosiłem, aby w naszym gospodarstwie na Jamnej, a później nad Lednicą znaleźć odpowiednie miejsce i założyć podwaliny pod kupkę kompostową. Niezwykle trudno wytłumaczyć zarówno wieśniakom, jak i niektórym miastowym, po co taka rze...
Nagle mi się przypomniał – to jest, zarówno prezent, jak i Mól Książkowy – więc zajrzałam na półkę z literaturą angielską na „M”, ale nie było tam Chwały córy królewskiej; nie było jej też w żadnym innym dziale i prawie już zaczęłam żałowa...
Przez dziewiętnaście wieków niemożliwe było bycie zarazem Żydem i chrześcijaninem. Czy obecnie się to zmieni? Zapowiedzią takiego stanu rzeczy może być powstanie w Izraelu hebrajskojęzycznego duszpasterstwa katolickiego. Do tej pory chrześcijaństwo ...
Faryzeusze i uczeni w Piśmie niejednokrotnie próbowali podchwycić Jezusa w mowie. Zastawiali na Mistrza z Nazaretu różnego rodzaju pułapki, aby Go skompromitować albo mieć o co oskarżyć. Jedną z takich prób było zapytanie: „Naucz...
Odliczam już dni do wakacji. Za nic w świecie nie oddałbym owych dwóch miesięcy, które mi – jako belfrowi filozofii – każdego roku przysługują. Nie dlatego, że jestem skończonym leniem. Także nie dlatego, że mam już zaplanowane długie podróże, choć oczyw...
Nic mnie tak nie cieszy, jak dojrzewanie naszej młodzieży. Ten proces mnie uszczęśliwia. Jeszcze wczoraj to było popychadło, a dzisiaj samodzielna dojrzała osobowość, której można powierzyć zadanie i odpowiedzialność. Imię kogoś takiego brzmi mocno,...
Boga najłatwiej znajdziesz nie pisząc o Bogu... ks. Jan Twardowski, Nie tylko o czaplach W tym roku róże oszalały – nie pamiętam takiej obfitości. Kwitną na wyścigi; wielkie, pachnące, doskonale ukształtowane kwiaty pojawiają się ...
Od razu go znielubiłam: przemądrzalec! Sam nie potrafi, to i drugim, lepszym od siebie, umiejętności odmawia; typowy krytyk zawodowy. Co prawda ze zdjęcia na okładce spoglądał człowiek myślący i nawet sympatyczny, ale szybko wytłumaczyłam sobie, że ...
Sława wydaje się dziś wprost proporcjonalna do liczby poświęconych danej osobie artykułów czy programów. Ktoś istnieje o tyle, o ile się o nim mówi. Znaczenie przestaje mieć to, czy mówi się o kimś dobrze, czy źle. Najważniejsze jest, aby ...
I znowu przychodzi mi pisać tekst do „W drodze” na V piętrze Kurii jezuitów w Rzymie. Trwają remonty podjęte m.in. w perspektywie 35 Kongregacji Generalnej, która rozpocznie się w styczniu 2008 roku. Ponad 200 jezuitów z całego świata...
W wielu badaniach socjologicznych pojawia się zdanie, że młodzież nie ma dzisiaj żadnych autorytetów. Do ich odrzucenia namawia nas zresztą duża część współczesnej kultury, która mówi: bądź niezależny, nie słuchaj innych, bądź wolny. Czy jest to jednak m...
W Wielkim Tygodniu przyszło mi głosić rekolekcje dla Polaków w Chicago. A dokładnie: w Jezuickim Ośrodku Milenijnym. Rekolekcjom, a przede wszystkim posłudze spowiedzi oraz liturgii Triduum towarzyszył pewien przyziemny, ale dotkliwy ...
Najsłynniejszym na świecie eutanastą jest amerykański anatomopatolog Jack Kevorkian. Kiedyś pewna chora kobieta zwróciła się do niego z prośbą o „dobrą śmierć”. W ostatniej chwili jednak rozmyśliła się i zapragnęła żyć. Nie zważając na jej...
Trudno zaprzeczać, że nie żyjemy w najlepszym z możliwych światów. Ale bynajmniej nie dlatego, że świat Bogu się nie udał, że mógł go stworzyć doskonalszym. Raczej dlatego, że Bóg, powołując do istnienia wolnego człowieka, dał mu świat w posiad...
Mam ochotę biegać, skakać, wymachiwać rękami i wznosić ekstatyczne okrzyki: wiosna! Tyle piękna wokół! Niebo, słońce, obłoki, kłęby świeżej, delikatnej zieleni, chmury kwitnących drzew, kobierce i kaskady kwiatów, kolory, kolory, kolory, kształty, d...
Premierem w Hiszpanii jest niejaki Zapatero. Wicepremierem w Polsce jest (przynajmniej w czasie, kiedy piszę ten tekst) Roman Giertych. Zapatero w szybkim tempie przekuwa lewackie poglądy w obowiązujące prawo: homoseksualiści mogą zaw...
Wędrowaliśmy na piechotę przez cały kraj; jechaliśmy stopem, tłoczyliśmy się w zapchanych pociągach, w autobusach z parafii. Chcieliśmy być z Nim, wszyscy razem – i dać świadectwo. Czekaliśmy na ulicach, długo stojąc w ścisku, by...
Jak na jeden miesiąc, zdecydowanie za dużo złych wiadomości dla Kościoła. Najpierw oskarżenia, jakie dziennik „Rzeczpospolita” postawił dwóm płockim kapłanom, którzy rzekomo wykorzystywali seksualnie kleryków. W tym samym tygodniu „Wprost” ujawnia naduży...
Od kilku dni ojcowie Wojtek i Paweł, dwaj młodsi współbracia, redaktorzy miesięcznika „W drodze”, nagabywali mnie, abym napisał artykuł o tych braciach, którzy rzucili zakon i kapłaństwo. Nie mam zamiaru odpowiadać na wszystkie pytania i z...
W przededniu I wojny światowej wybitny polski eseista Jerzy Stempowski mieszkał przez jakiś czas w Monachium. Tam po raz pierwszy dostrzegł zjawisko, które niezwykle go przygnębiło: „W niedzielę niezliczone tłumy wychodziły poza mury miasta....
Nic bardziej nie poraża niż bezradność. Stąpanie po świecie, który razi niedoskonałością, z równoczesnym przekonaniem, że nic się nie da zrobić. A przecież naturą życia jest ruch; naturą myślenia – zmiana; naturą człowieka – działanie. Dostałem od redakcji „W...
Piszę „Krysi”, bo chociaż miała dziewięćdziesiąt lat, w stosunku do spraw najważniejszych była jak dziecko – bezbronna, ufna i bezpośrednia. Przed wszystkimi, jak młoda dziewczyna, zataiła prawdziwą datę swego urodzenia, ujmując sobie kilka lat. Dow...
To Matka Głupich jest zawsze zielona – Nadzieja. Osobiście jestem po jej stronie. Też wolę być głupio zielona niż mądrze pesymistyczna i pozbawiona złudzeń. Czy to jednak od woli zależy? Czy to jest kwestia wyboru, czy też raczej – usposobienia? Mo...
Posypaliśmy głowy popiołem i usłyszeliśmy słowa: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” albo „Prochem jesteś i w proch się obrócisz”. (Pewien znajomy ksiądz wybiera tę drugą formułę zawsze, kiedy widzi przed sobą ładną, młodą kobietę). N...
Panie Boże, chroń nas przed fałszywymi przyjaciółmi, bo z wrogami sami sobie poradzimy. I rzeczywiście: Kościół potrafi radzić sobie z wrogami. Co więcej, paradoks jego żywotności polega na tym, że im bardziej jest prześladowany, tym wiara jego...
W świadomości zbiorowej Polaków nadal ważne miejsce zajmuje komunistyczna opowieść Przymanowskiego o czterech pancernych i psie Szariku. Mało kto natomiast słyszał o historii niedźwiedzia brunatnego, który służył w armii generała Ande...
O czym tu pisać, skoro nie zamierzam pisać o sprawie abpa Wielgusa? Może warto powrócić do świąt. Przy okazji Bożego Narodzenia przetoczyła się przez media dyskusja (trochę już dyżurna) o ich komercjalizacji. Bez wątpienia świąteczny handel kwi...
Spokojnie. Nie będzie o lustracji. Jak większość czytelników miesięcznika „W drodze”, jestem już bowiem trochę zmęczony natłokiem informacji w tej kwestii. Jestem również zmęczony zapowiedziami publikacji kolejnych tekstów demaskujących skalę inwigi...
Istnieje w moim życiu nurt podskórny, ukryty, mistyczny, niezwykle ważny i rzeczywisty. Podtrzymywany emocjonalną pamięcią i pragnieniem uczestnictwa. Wyznacza go sześć niezwykłych świec. Mają one znaczenie szczególne. Są wyjątkowe, niepodobne do siebie. Pięć...
W czerwcu 2004 roku w uniwersyteckiej kawiarence na wydziale filologii w Granadzie spotkało się dwóch mężczyzn, którzy popijali coca–colę i dyskutowali zawzięcie o filozofii Romana Ingardena. Jednym z nich był 41–letni wówczas Angel Esteban – profesor literat...
Goethe mówił, że jeśli chce się poznać myśliciela, należy poznać jego ojczyznę. Wydaje mi się, że lepiej zrozumiałem Sørena Kierkegaarda, gdy odwiedziłem Danię. Kierkegaard krytykował współczesne sobie oficjalne chrześcijaństwo, zredukowane do moralizmu i&nbs...
Europa się zestarzała. Jak stara ciotka siedzi na tapczanie i przerzuca pilotem propozycje programowe różnych telewizji. Ma za złe młodzieży to, jaka jest. Wyschły źródła fascynacji i entuzjazmu. Europa się nudzi i poszukuje podniecenia poza so...
Grudniowe, niedzielne przedpołudnie. Odpowiadam na e–maile i słucham radia. W programach albo transmisje mszy, albo dyskusje polityków i ekspertów. Główny temat radiowych debat to seks–afera. Nawet w bloku przygotowanym przez Redakcję Prog...
Jest dobrze. Nie tylko dlatego, że mamy nowy rok, a karnawał – czas szaleństwa i zabawy – przed nami. Jest dobrze, gdyż kolejny rok życia za mną. Jasne, że niektórzy zaczynają popadać z powodu nieubłaganie upływającego czasu w rozpacz. „Bo...
W ostatnich dniach sierpnia 1977 roku, czyli równo po dziesięciu latach wracałem, bo tak trzeba to nazwać, do Poznania na stałe. Jechałem z poczuciem wyrządzonej mi krzywdy, jechałem obolały, jak na skazanie, nie przewidując zupełnie, że Pan Bóg ma w stosunku...
Przebywałem akurat w Lizbonie, a mój telefon komórkowy aż pęczniał od SMS–ów, w których pewien znajomy informował mnie o dramatycznej sytuacji wokół lustracji duchownych w Polsce. „Serce aż boli, co ludzie mówią”, żalił się, by potem donosić w alarmistycznym ...
Pamiętam, że na początku lat 90. wielu młodych jezuitów z sympatią odnosiło się do Unii Polityki Realnej. Liberalizm w gospodarce, konserwatyzm w sferze wartości i obyczajów – tego rodzaju poglądy pociągały kleryków. Czytało się „Najwyższy Czas”. Niejeden jez...
Jaki był ten dobiegający kresu AD 2006? Odpowiedzi zapewne padną różne w zależności od tego, kto będzie dokonywał bilansu. Dla jednych więc mijający rok był dobry i chcieliby, żeby kolejny, 2007 rok, był co najmniej taki sam. Dla drugich był straszny. Ci więc...
Jesienią 2007 roku nasz poznański klasztor będzie obchodził swoje 70. urodziny. Spędziłem w nim trzydzieści lat mojego życia. Przytulił mnie i dał mi schronienie. Był świadkiem mojego dojrzewania w kapłaństwie i ogromnego szczęścia służeni...
Są książki, które odmieniają ludzkie życie. Często są to dzieła świętych pociągające czytelników głębią życia duchowego, jak Wyznania św. Augustyna, Dzieje duszy św. Teresy czy Dzienniczek św. Faustyny. Być może dyskretny początek pochodu przez dusze jednej z...
Poprzedni numer „W drodze” poświęcony był lustracji w Kościele. Jako prowincjał zakonu, któremu w sprawie teczek co bardziej nerwowi publicyści ostatnio nieco dołożyli, nie omieszkam dorzucić swoich trzech groszy. Zawsze byłem za lustracją, czyli za...
Czy już macie dość? Czego – zapytacie? Jasne, że nie polityki. Od niej nie da się uciec. Jest narzędziem, którego używamy do organizowania sobie naszego społecznego i wspólnotowego życia. Zapewne jednak każdy z nas ma dość rodzimych aktorów, co to c...
Ostatnio niewiele młodsi ode mnie bracia trochę jakby dla żartów zaczęli mnie tytułować seniorem. Uświadomiłem sobie swój wiek, przypominając sobie równocześnie, że życie rozpoczyna się tak naprawdę po siedemdziesiątce, jak żartował kiedyś przy stole Ojciec Ś...
Prawosławni teologowie, z którymi spotykałem się w Rosji, powtarzali mi, że to nie człowiek wybiera ikonę, lecz to ona wybiera człowieka. O prawdziwości tego stwierdzenia mogłem się przekonać przed 10 laty, kiedy byliśmy z żoną w Grecji. Odwiedziliśmy wówczas...
Swego czasu znakomity felietonista Rafał Ziemkiewicz wspomniał w jednym ze swoich tekstów w „Rzeczpospolitej” o inicjatywie polskich parlamentarzystów, aby Matka Boża Trybunalska została ogłoszona ich patronką. List w tej sprawie – zaadresowany do Ojca Święte...
O wiele bezpieczniej budzić strach niż miłość.Niccolo Machiavelli, Książę Znów powiało grozą. Terroryzm powrócił. Oni chcieli nas dopaść. Zabić. Bez żadnego powodu. Nienawidzą nas, naszego stylu życia, naszej polityki. Kto? Terroryści. To oni – zdaniem...
Kiedy przed laty częściej bywałem w Genewie, któregoś razu Maciej Iżycki, serdeczny przyjaciel, z którym wiodę od lat długie niedokończone rozmowy, zawiózł mnie do Ouchy, maleńkiej miejscowości u podnóża Lozanny, przy samym jeziorze, gdzie znaj...
Jednym z XX–wiecznych filozofów, do których najczęściej odwołują się publicyści sympatyzujący z prawicą, jest José Ortega y Gasset – intelektualny prekursor liberalnego konserwatyzmu, arystokrata ducha, autor profetycznych dzieł Bunt mas i Dehu...
Kara śmierci jest niezgodna z europejskimi wartościami; niezgoda na karę śmierci jest wyznacznikiem europejskości – twierdzi Komisja Europejska. Ciśnie mi się na usta pytanie, skąd Komisja Europejska wie, co jest, a co nie jest europejską wartością. Kto i z c...
Jestem chrześcijańskim pacyfistą. Naiwnym lewakiem, który tak kocha uciśniony Trzeci Świat, że gotów jest porzucić twarde zasady etyczne na rzecz doświadczeń estetycznych. Mało: jestem również antysemitą. To niemożliwe? A jednak! Kto pomógł mi odkryć moj...
Od dłuższego czasu upały. Nie ma się gdzie schronić. Nad Lednicą, gdzie spędzam czas z młodzieżą, skwar niemiłosierny. Odżywamy wieczorami, kiedy robi się chłodniej. Staramy się zachować równowagę w pracy umysłowej, modlitwie i pracy fizycznej. Ja też usiłuję...
