„Upadki kapłana – pisał św. Jan Chryzostom – wymagają o wiele większego zadośćuczynienia, i to tak wielkiego, jak grzechy całego ludu. A nie potrzebowałyby większego, gdyby nie były cięższe; cięższe zaś stają się nie z natury, lecz z ...

Nie zdążyłem ochłonąć po poprzednim numerze „Teologii Politycznej” poświęconej bezkrólewiu po śmierci Jana Pawła II, gdy już pojawia się kolejny. Niegdyś narzekałem, że poszczególne zeszyty wydawane w formacie i objętości porządnej książki ukazują s...

Imre Kertész, Dziennik galernika, przeł. Elżbieta Cygielska, W.A.B., Warszawa 2006, s. 255 Zakończona lektura. Odkładam książkę na bok i spoglądam raz jeszcze na okładkę. Imre Kertész dotyka ronda kapelusza – aby się przedstawić czy za...

Podobno Weihnachts Oratorium (Oratorium na Boże Narodzenie, 1734–1735) trudno zaliczyć do największych, najważniejszych dzieł Jana Sebastiana Bacha. Tylko dlaczego, kiedy słucha się tej muzyki, tych słów, to Bóg się rodzi, moc truchleje? Jakby to ...

Michael Clayton, scen. i reż. Tony Gilroy, wyst. George Clooney, Tilda Swinton, Sydney Pollack, USA 2007 Ile razy już to słyszeliśmy. Ile razy przerabialiśmy na samych sobie, że takie jest życie: zadyszane, pełnie potknięć, fałszywych wybor...

Richard Rhodes, Mistrzowie śmierci. Einsatzgruppen, przeł. Maciej Urbański, Bellona, Warszawa 2007, s. 464 Opowiadał w jednym z wywiadów Władysław Bartoszewski: „Byłem w obozie koncentracyjnym, miałem 20 lat. Ustawiono mnie w...

Jan Sebastian Bach, Das Wohltemperierte Klavier, Angela Hewitt (fortepian), Hyperion 2007 Listopadowy koncert Angeli Hewitt w poznańskiej Aula Nova był jednym z trzech w Polsce. Wcześniej, w Warszawie, w ciągu dwóch...

Błogosławiony kłopot myślenia. Z Aleksandrem Hauke-Ligowskiem OP rozmawia Jan Pleszczyński , Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2007, s. 263 Nie jestem stary, jednak od wielu lat moją główną lekturą są dzienniki, wspomnienia i zapisy rozm...

W świecie baśni jest starszym mężczyzną z długą, siwą brodą, w czerwonym stroju. Mieszka albo na Grenlandii, albo na Księżycu, albo na biegunie północnym, albo (wraz z grupą elfów) w Laponii. Porusza się saniami ciągniętymi przez renifery. Rozwo...

Sztuczki, scen. i reż. Andrzej Jakimowski, wyst. Damian Ul, Ewelina Walendziak, Tomasz Sapryk i inni Polska 2007 Dziecięce zabawy. Taki Stefek na przykład. Ustawia małe żołnierzyki na straży pod drzwiami albo na kolejowych torach, potem zak...

„Teraz, kiedy jestem słabszy i inni widzą moją słabość, pełniej doświadczam, czym jest komunia. Bo kiedy dysponujemy siłą, nie wiemy, czym ona jest. Fundamentem każdej wspólnoty, każdej rodziny jest wezwanie: »Potrzebuję cię, nie mogę tego zrobić sam«. C...

Requiem pisano zawsze i wszędzie, z różnych powodów i na zamówienie różnych ludzi. Najsłynniejsze wiąże się oczywiście z osobą nieśmiertelnego Mozarta – i jego nieukończonym dziełem. Kto je zamówił? Sama śmierć? (Tak przedstawił to, j...

4 miesiące, 3 tygodnie i 2 dni, scen. i reż. Cristian Mungiu, wyst. Anamaria Marinca, Laura Vasiliu, Vlad Ivanov, Rumunia 2007 ...to zaryzykujmy stwierdzenie z Augustyna, że przebywamy w krainie niepodobieństwa, albo powtórzmy za Mertonem, ...

Chopin: Preludia, Rafał Blechacz (fortepian), Deutsche Grammophon 2007 Nic na to nie poradzę. Nie jestem zachwycony. Nie jestem olśniony. Chwilami usatysfakcjonowany, prawda – ale to mi jakoś nie wystarcza. Choć nie czuję też zawodu, rozcza...

Tematem przewodnim jesiennego numeru kwartalnika „Życie Duchowe” jest spowiedź. Przed traktowaniem tego sakramentu jako formy psychoterapii przestrzega ks. Michał Damazyn. Zarówno pomoc terapeutyczna, jak i posługiwanie sakramentalne wspierać mają człowi...

Ks. Piotr Dzedzej, Porzucone sutanny. Opowieści byłych księży, Wydawnictwo Znak, Kraków 2007, s. 174 Ta książka musiała się ukazać. Towarzyszące jej lekturze pytania (czy cieszyłaby się takim zainteresowaniem przed głośnymi przypadkami por...

Arvo Pärt napisał Kanon Pokajanen w 1997 roku z okazji rocznicy 750–lecia istnienia Katedry w Kolonii. Tam też 17 marca 1998 roku odbyło się prawykonanie dzieła. Śpiewał Estonian Philharmonic Chamber Choir, dyrygował Tőnu Kaljuste. Pärt w&n...

Katyń, scen. Andrzej Wajda, Władysław Pasikowski, Przemysław Nowakowski, reż. Andrzej Wajda, wyst. Artur Żmijewski, Maja Ostaszewska, Andrzej Chyra i inni, Polska 2007 Pamiętam wywiad Andrzeja Wajdy, w którym mówił, że najsmutniejszym ...

Eleni Karaindrou, Elegy of the Uprooting, ECM 2006 Stojący akord w orkiestrze, niespiesznie rozwijana fraza rogu, kilka powtarzanych w nieskończoność dźwięków harfy, przecinająca wokaliza chóru, senny głos akordeonu, jeszcze fraza...

Kalendarz ekumeniczny 2008: Jeruszalaim – Miasto Pokoju, red. Adam Dobrzyński OP, Homini, Księgarnia św. Jacka, Kraków-Katowice 2007 Z niecierpliwością czekałem na Kalendarz ekumeniczny na rok 2008. Pośród wielu wydawnictw to jedno bły...

Przetrwanie czy proroctwo? Listy Thomasa Mertona i Jeana Leclercqa, przeł. Andrzej Wojtasik, Wydawnictwo Homini, Kraków 2004, s. 262 Niemal każda książka Thomasa Mertona dotyczyła zagadnienia monastycyzmu. Kim jest mnich? – to pytanie pojaw...

Zaczyna się od cichego mruczenia, bezsłownego, niekonkretnego. Od płynnej harmoniki nieujawniającej ani centrum, ani pochodnych. Ale szybko pojawiają się słowa. I znaczenia. Oto Adam usiadł przed bramą raju i zapłakał, bo zgrzeszył, on i jego ż...

Bezmiar sprawiedliwości, wyst. Jan Frycz, Robert Olech, Jan Englert, Artur Żmijewski, scen. i reż. Wiesław Saniewski Polska 2006 Przywoływana we wszystkich możliwych dyskusjach prawniczych i w niemalże każdym podręczniku prawa zasada moraln...

Le Chant des Templiers, Ensemble Organum, Marcel Pérès, Ambroisie / Naive 2006 Od dwudziestu pięciu lat Ensemble Organum i jego założyciel Marcel Pérès próbują odkrywać tajemnicę muzyki przeszłości. Ich główne pytanie to: jak brzmiał ludzki...

Najnowszy, 36 numer „Pastores” poświęcony jest refleksji nad słowami Benedykta XVI, szczególnie nad tymi o „kulturze chwili”, skierowanymi do duchowieństwa w ubiegłym roku w Warszawie. W świecie, w którym wszystko dzieje się coraz szy...

Tomás Halík, Wzywany czy niewzywany. Bóg się tutaj zjawi, przeł. Andrzej Babuchowski, WAM, Kraków 2006, s. 320 Coś dzieje się z chrześcijaństwem. Pojawiają się rysy, pęknięcia, kruszeje postać. Odnoszę wrażenie, że wiara uczniów Mistrza z N...

Symfonia psalmów Igora Strawińskiego była pisana „ku chwale Boga”. Henryk Mikołaj Górecki swoją „księgą psalmów” – Beatus vir (1979) na baryton, chór i orkiestrę – złożył hołd świętemu Stanisławowi w 900. rocznicę jego męczeńskiej śmierci. Hołd okup...

Zodiak, reż. David Fincher, wyst. Jake Gyllenhaal, Robert Downey Jr., Mark Ruffalo, Anthony Edwards i inni, USA 2006 Po projekcji czuje się zadowolenie. Wszystko jest jasne. Oglądamy quasidokument, skrzyżowany z narracją, użyjmy zakurz...

The road to paradise, Gabrieli Consort, Paul McCreesh (dyr.), Deutsche Grammophon 2007 W 2005 roku Gabrieli Consort i Paul McCreesh zostali zaproszeni z serią koncertów do północnej Hiszpanii – do miejsc wzdłuż trasy pielgrzymek do sanktuar...

Etos współczesnej emigracji polskiej w świetle nauczania Jana Pawła II, red. Bożena Pietyra, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2007, s. 232 Koniec XX i początek XXI wieku wniósł w historię polskiego wychodźstwa (sięgającą czasów Wiel...

Greckie psallo znaczy śpiewać. Psalm więc to pieśń, to śpiew: radości, wdzięczności, miłości, czułości, proroctwa, żalu, bólu, błagania, lamentu, pokuty czy żałoby. Księga Psalmów w Starym Testamencie liczy 150 utworów. Tradycja przypisuje ich autorstwo ...

Niczego nie żałuję, reż. Olivier Dahan, wyst. Marion Cotillard, Emmanuelle Seigner, Gérard Depardieu, Francja 2007 Film, jaki jest, każdy widzi. Należy pisać o nim, a nie o tym, co się wokół niego kłębi. To karkołomne, zwłasz...

Marcin Jakimowicz, Pełne zanurzenie, Paganini, Kraków 2007, s. 180 „Co z tego, że wierzę w Boga? Demony też w Niego wierzą. Wierzyć Bogu. Ufać, że nie chce mnie skrzywdzić, że z troską pochyla się nade mną, że noc, która...

Cyprian Bazylik, O niebezpieczeństwie żywota człowieczego, Bornus Consort Multikulti Project 2007 Ta płyta pomaga zachować wiarę. Ta płyta może dać nadzieję. Ta płyta to wreszcie owoc silnej miłości – do muzyki, do śpiewu, do przeszłości, d...

Najnowszy, 51. numer „Życia Duchowego” otwiera artykuł Tomasza Kota SJ. Cytuje on fragment książki Romana Brandstaettera Krąg biblijny, w którym Pismo Święte żali się, że stoi opuszczone i zakurzone na najwyższej półce domowej biblioteczki. ...

Jerzy Sosnowski, Ach, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, s. 245 Ciekawa okładka, enigmatyczny tytuł i nic niemówiąca notka wydawcy na okładce. Łatwo, zbyt łatwo przejść obojętnie wobec książki Jerzego Sosnowskiego Ach. Dziewięć es...

Jarosław Makowski, Kobiety uczą Kościół, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa, 2007, s. 235 Przed ośmioma laty ukazała się w Polsce książka Elżbiety Adamiak pod znaczącym tytułem Milcząca obecność. Był to, jeśli nie liczyć kilku artykułów i&nb...

Oto łódź pełna ludzi, pielgrzymów, którzy chcą dostać się na drugi brzeg Curlew River, Rzeki Krzyczących Ptaków albo Rzeki Kulików (curlew to kulik). Wśród nich Traveller, Wędrowiec. Tam, na drugim brzegu rzeki, znajduje się słynący z cudów grobow...

Klimaty, reż. Nuri Bilge Ceylan, wyst: Nuri Bilge Ceylan, Ebru Ceylan, Nazan Kirilmis, Turcja / Francja 2006 Zacznijmy od cytatu z Tischnera: Jest coś takiego, jak doświadczenie uwiedzenia, i to uwiedzenia w sercu. Wydawałoby się, ż...

Fryderyk Chopin Ballady, 3 Nokturny Nelson Goerner (fortepian Pleyel, 1848 r.) NIFC 2006 Ruch poszukiwaczy zaginionego autentycznego brzmienia muzyki zrodził się w latach 70 XX w. Na pierwszy ogień poszła muzyka baroku, muzyka dawna. Ruch szybko zaowocował dzi...

W najnowszym numerze kwartalnika „Pastores” – poświęconego formacji kapłańskiej – dominuje temat rekolekcji. Znani rekolekcjoniści Krzysztof Wons SDS i Józef Augustyn SJ rozmawiają m.in. o obowiązkowych rekolekcjach kapłańskich, które zbyt częs...

Wiktoria Śliwowska, Ucieczki z Sybiru, Iskry, Warszawa 2005, s. 447 Wspomnienie Sybiru – niejasne, mgliste, trwożne – na trwałe wpisało się w naszą historyczną tożsamość. Na swój sposób Sybir jest gwarantem narodowych mitów, a staje się mit...

Jesienią 2006 roku ukazało się nowe wydanie Biblii w języku polskim. Gruba niebieska księga w twardej oprawie przypomina na pierwszy rzut oka znaną chyba wszystkim tyniecką Biblię Tysiąclecia. Nosi jednak tytuł Biblia Jerozolimska. Pierwsze...

Svete Tikhiy Alexandra Knaifela powstało w 1991 roku, a zostało dedykowane bliskiemu przyjacielowi kompozytora, Giji Kanczelemu. Kompozytor pisał je też z myślą o śpiewaczce Tatianie Melentievej. Knaifel urodził się w 1943 roku w Taszkiencie (dzisiejszy Uzbek...

Sztandar chwały, reż. Clint Eastwood, wyst. Ryan Philippe, Jessie Bradford, Robert Patrick i inni, USA 2006 Listy z Iwo Jimy, reż. Clint Eastwood, wyst. Ken Watanabe, Kazunari Niniomiya, Tsuyoshi Ihara, USA 2006 Miał rację Herbert, gdy p...

Piotr Kłodkowski, Doskonały smak Orientu, Wydawnictwo Znak, Kraków 2006, s. 232 Książka Piotra Kłodkowskiego Doskonały smak Orientu składa się z kilku kilkunastostronicowych szkiców z podróży. Świat wciąż zadziwia. Można potraktować go, ...

Claudio Monteverdi, Vespro della Beata Vergine, wyk. Nederlands Kamerkoor, Concerto Vocale, René Jacobs (dyr.), Harmonia Mundi 1996 (2005) Barok niesie wiele tajemnic. Ma wiele szczelin i pęknięć. Może dlatego dziś (choć to dziś trwa j...

Jutrznia Krzysztofa Pendereckiego ma dwie części: Złożenie Chrystusa do grobu i Zmartwychwstanie Pańskie. Penderecki napisał ją jako kontynuację genialnej Pasji według św. Łukasza (1966). Tam epilogiem był Psalm 31, In te, Domine, speravi („Tobie, Panie, zauf...

Życie na podsłuchu, scen. i reż. Florian Henkel von Donnersmarck, wyst. Martina Gedeck, Ulrich Muehe, Sebastian Koch, Niemcy 2006 Mechanizm jest zawsze ten sam. Opleść systemem podejrzeń, wątpliwości i zagrożenia. Poddać kontroli najdrobnie...

Georg Friedrich Haendel, Messiah, wyk. Kerstin Avemo, Patricia Bardon, Lawrence Zazzo, Kobie van Rensburg, Neal Davies, The Choir of Clare College, Freiburger Barockorchester, René Jacobs (dyr.), Harmonia Mundi 2006 Słuchanie Mesjasza zaczy...

Wiosenny, 50. numer „Życia Duchowego” poświęcony jest walce duchowej, którą chrześcijanin toczy każdego dnia. Według tradycyjnej pobożności walka ta nie dotyczyła w ogóle Jezusa, którego człowieczeństwo było ubóstwione. Taka opinia nosi jednak znamiona m...

Pierwszy gra flet (dolcissimo), zaraz po nim klarnet. Obaj nieutuleni, frasobliwi; rozpięci między życiem (wznoszenie) i śmiercią (opadanie); eufonią i dysharmonią, światłem i mrokiem. Dalej obój, a po nim skrzypce. Wzruszenie sięga granic wytrzym...

Plac Zbawiciela, reż. Krzysztof Krauze, Joanna Kos–Krauze, wyst. Jowita Budnik, Arkadiusz Janiczek, Ewa Wencel i inni, Polska 2006, Dystrybucja BestFilm Jeden z reżyserów mówił: – Jeżeli przyjrzycie się uważnie i uporczywie jakiem...

W 1988 roku Henryk Mikołaj Górecki w dyskusji podczas sympozjum poświęconemu muzyce religijnej powiedział m.in.: „dla mnie muzyka jest rezultatem religijnej koncentracji i medytacji... Zobaczyć czystą wodę, zieloną ziemię, zdrowe lasy, odetchnąć c...