W przededniu I wojny światowej wybitny polski eseista Jerzy Stempowski mieszkał przez jakiś czas w Monachium. Tam po raz pierwszy dostrzegł zjawisko, które niezwykle go przygnębiło: „W niedzielę niezliczone tłumy wychodziły poza mury miasta....
Nic bardziej nie poraża niż bezradność. Stąpanie po świecie, który razi niedoskonałością, z równoczesnym przekonaniem, że nic się nie da zrobić. A przecież naturą życia jest ruch; naturą myślenia – zmiana; naturą człowieka – działanie. Dostałem od redakcji „W...
Piszę „Krysi”, bo chociaż miała dziewięćdziesiąt lat, w stosunku do spraw najważniejszych była jak dziecko – bezbronna, ufna i bezpośrednia. Przed wszystkimi, jak młoda dziewczyna, zataiła prawdziwą datę swego urodzenia, ujmując sobie kilka lat. Dow...
To Matka Głupich jest zawsze zielona – Nadzieja. Osobiście jestem po jej stronie. Też wolę być głupio zielona niż mądrze pesymistyczna i pozbawiona złudzeń. Czy to jednak od woli zależy? Czy to jest kwestia wyboru, czy też raczej – usposobienia? Mo...
Posypaliśmy głowy popiołem i usłyszeliśmy słowa: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” albo „Prochem jesteś i w proch się obrócisz”. (Pewien znajomy ksiądz wybiera tę drugą formułę zawsze, kiedy widzi przed sobą ładną, młodą kobietę). N...
Panie Boże, chroń nas przed fałszywymi przyjaciółmi, bo z wrogami sami sobie poradzimy. I rzeczywiście: Kościół potrafi radzić sobie z wrogami. Co więcej, paradoks jego żywotności polega na tym, że im bardziej jest prześladowany, tym wiara jego...
W świadomości zbiorowej Polaków nadal ważne miejsce zajmuje komunistyczna opowieść Przymanowskiego o czterech pancernych i psie Szariku. Mało kto natomiast słyszał o historii niedźwiedzia brunatnego, który służył w armii generała Ande...
O czym tu pisać, skoro nie zamierzam pisać o sprawie abpa Wielgusa? Może warto powrócić do świąt. Przy okazji Bożego Narodzenia przetoczyła się przez media dyskusja (trochę już dyżurna) o ich komercjalizacji. Bez wątpienia świąteczny handel kwi...
Spokojnie. Nie będzie o lustracji. Jak większość czytelników miesięcznika „W drodze”, jestem już bowiem trochę zmęczony natłokiem informacji w tej kwestii. Jestem również zmęczony zapowiedziami publikacji kolejnych tekstów demaskujących skalę inwigi...
Istnieje w moim życiu nurt podskórny, ukryty, mistyczny, niezwykle ważny i rzeczywisty. Podtrzymywany emocjonalną pamięcią i pragnieniem uczestnictwa. Wyznacza go sześć niezwykłych świec. Mają one znaczenie szczególne. Są wyjątkowe, niepodobne do siebie. Pięć...
W czerwcu 2004 roku w uniwersyteckiej kawiarence na wydziale filologii w Granadzie spotkało się dwóch mężczyzn, którzy popijali coca–colę i dyskutowali zawzięcie o filozofii Romana Ingardena. Jednym z nich był 41–letni wówczas Angel Esteban – profesor literat...
Goethe mówił, że jeśli chce się poznać myśliciela, należy poznać jego ojczyznę. Wydaje mi się, że lepiej zrozumiałem Sørena Kierkegaarda, gdy odwiedziłem Danię. Kierkegaard krytykował współczesne sobie oficjalne chrześcijaństwo, zredukowane do moralizmu i&nbs...
Europa się zestarzała. Jak stara ciotka siedzi na tapczanie i przerzuca pilotem propozycje programowe różnych telewizji. Ma za złe młodzieży to, jaka jest. Wyschły źródła fascynacji i entuzjazmu. Europa się nudzi i poszukuje podniecenia poza so...
Grudniowe, niedzielne przedpołudnie. Odpowiadam na e–maile i słucham radia. W programach albo transmisje mszy, albo dyskusje polityków i ekspertów. Główny temat radiowych debat to seks–afera. Nawet w bloku przygotowanym przez Redakcję Prog...
Jest dobrze. Nie tylko dlatego, że mamy nowy rok, a karnawał – czas szaleństwa i zabawy – przed nami. Jest dobrze, gdyż kolejny rok życia za mną. Jasne, że niektórzy zaczynają popadać z powodu nieubłaganie upływającego czasu w rozpacz. „Bo...
W ostatnich dniach sierpnia 1977 roku, czyli równo po dziesięciu latach wracałem, bo tak trzeba to nazwać, do Poznania na stałe. Jechałem z poczuciem wyrządzonej mi krzywdy, jechałem obolały, jak na skazanie, nie przewidując zupełnie, że Pan Bóg ma w stosunku...
Przebywałem akurat w Lizbonie, a mój telefon komórkowy aż pęczniał od SMS–ów, w których pewien znajomy informował mnie o dramatycznej sytuacji wokół lustracji duchownych w Polsce. „Serce aż boli, co ludzie mówią”, żalił się, by potem donosić w alarmistycznym ...
Pamiętam, że na początku lat 90. wielu młodych jezuitów z sympatią odnosiło się do Unii Polityki Realnej. Liberalizm w gospodarce, konserwatyzm w sferze wartości i obyczajów – tego rodzaju poglądy pociągały kleryków. Czytało się „Najwyższy Czas”. Niejeden jez...
Jaki był ten dobiegający kresu AD 2006? Odpowiedzi zapewne padną różne w zależności od tego, kto będzie dokonywał bilansu. Dla jednych więc mijający rok był dobry i chcieliby, żeby kolejny, 2007 rok, był co najmniej taki sam. Dla drugich był straszny. Ci więc...
Jesienią 2007 roku nasz poznański klasztor będzie obchodził swoje 70. urodziny. Spędziłem w nim trzydzieści lat mojego życia. Przytulił mnie i dał mi schronienie. Był świadkiem mojego dojrzewania w kapłaństwie i ogromnego szczęścia służeni...
Są książki, które odmieniają ludzkie życie. Często są to dzieła świętych pociągające czytelników głębią życia duchowego, jak Wyznania św. Augustyna, Dzieje duszy św. Teresy czy Dzienniczek św. Faustyny. Być może dyskretny początek pochodu przez dusze jednej z...
Poprzedni numer „W drodze” poświęcony był lustracji w Kościele. Jako prowincjał zakonu, któremu w sprawie teczek co bardziej nerwowi publicyści ostatnio nieco dołożyli, nie omieszkam dorzucić swoich trzech groszy. Zawsze byłem za lustracją, czyli za...
Czy już macie dość? Czego – zapytacie? Jasne, że nie polityki. Od niej nie da się uciec. Jest narzędziem, którego używamy do organizowania sobie naszego społecznego i wspólnotowego życia. Zapewne jednak każdy z nas ma dość rodzimych aktorów, co to c...
Ostatnio niewiele młodsi ode mnie bracia trochę jakby dla żartów zaczęli mnie tytułować seniorem. Uświadomiłem sobie swój wiek, przypominając sobie równocześnie, że życie rozpoczyna się tak naprawdę po siedemdziesiątce, jak żartował kiedyś przy stole Ojciec Ś...
Prawosławni teologowie, z którymi spotykałem się w Rosji, powtarzali mi, że to nie człowiek wybiera ikonę, lecz to ona wybiera człowieka. O prawdziwości tego stwierdzenia mogłem się przekonać przed 10 laty, kiedy byliśmy z żoną w Grecji. Odwiedziliśmy wówczas...
Swego czasu znakomity felietonista Rafał Ziemkiewicz wspomniał w jednym ze swoich tekstów w „Rzeczpospolitej” o inicjatywie polskich parlamentarzystów, aby Matka Boża Trybunalska została ogłoszona ich patronką. List w tej sprawie – zaadresowany do Ojca Święte...
O wiele bezpieczniej budzić strach niż miłość.Niccolo Machiavelli, Książę Znów powiało grozą. Terroryzm powrócił. Oni chcieli nas dopaść. Zabić. Bez żadnego powodu. Nienawidzą nas, naszego stylu życia, naszej polityki. Kto? Terroryści. To oni – zdaniem...
Kiedy przed laty częściej bywałem w Genewie, któregoś razu Maciej Iżycki, serdeczny przyjaciel, z którym wiodę od lat długie niedokończone rozmowy, zawiózł mnie do Ouchy, maleńkiej miejscowości u podnóża Lozanny, przy samym jeziorze, gdzie znaj...
Jednym z XX–wiecznych filozofów, do których najczęściej odwołują się publicyści sympatyzujący z prawicą, jest José Ortega y Gasset – intelektualny prekursor liberalnego konserwatyzmu, arystokrata ducha, autor profetycznych dzieł Bunt mas i Dehu...
Kara śmierci jest niezgodna z europejskimi wartościami; niezgoda na karę śmierci jest wyznacznikiem europejskości – twierdzi Komisja Europejska. Ciśnie mi się na usta pytanie, skąd Komisja Europejska wie, co jest, a co nie jest europejską wartością. Kto i z c...
Jestem chrześcijańskim pacyfistą. Naiwnym lewakiem, który tak kocha uciśniony Trzeci Świat, że gotów jest porzucić twarde zasady etyczne na rzecz doświadczeń estetycznych. Mało: jestem również antysemitą. To niemożliwe? A jednak! Kto pomógł mi odkryć moj...
Od dłuższego czasu upały. Nie ma się gdzie schronić. Nad Lednicą, gdzie spędzam czas z młodzieżą, skwar niemiłosierny. Odżywamy wieczorami, kiedy robi się chłodniej. Staramy się zachować równowagę w pracy umysłowej, modlitwie i pracy fizycznej. Ja też usiłuję...
Czy chusta z Manoppello jest najcenniejszą relikwią chrześcijaństwa, płótnem pogrzebowym Chrystusa, zaginioną Weroniką (vera ikon)? To pytanie zadawałem sobie po lekturze książki Boskie Oblicze niemieckiego watykanisty Paula Badde oraz po spotkaniu z autorem,...
Lubię czytać felietony i eseje. Na przykład mądrej pani profesor Jadwigi Staniszkis. No, ale nikt nie jest doskonały. W jednym z tekstów w „Ozonie” Pani Profesor negatywnie ocenia pomysł wprowadzenia możliwości zdawania religii na maturze:...
I znów, jak każdego roku, ten sam trudny dylemat. Dokąd pojechać na urlop? Jakimi kryteriami się kierować, podejmując tak kluczową dla naszego życia fizycznego, psychicznego i duchowego decyzję? Wszak nie od dziś wiemy, że to, jak spędzimy wakacje, ...
Dziesiąte Spotkanie Młodych nad Lednicą już za nami. Niewyobrażalne napięcie puściło. Nie wiedziałem nawet, że przemarzłem w nocy. Kiedy około szóstej przybyli na pola reporterzy telewizyjni szukający skandalu, żeru i śmieci po ponad stu tysiącach l...
Nigdzie chyba nie da się dokładniej zaobserwować szczytu i upadku malarstwa europejskiego, niż przebywając w Wenecji, a zwłaszcza odwiedzając znajdujące się w sąsiedztwie budynki Gallerie dell’Accademia oraz Collezione Peggy Guggenheim. Ni...
Odwiedziłem moich współbraci studiujących w Paryżu. Podczas obiadu w jednej ze wspólnot zagadnął mnie jezuita z Konga. O co zapytał mnie ów sympatyczny, czarny jak heban współbrat? Otóż napomknął, że słyszał, iż w Polsce mamy duży pro...
Jest we mnie złość. Nie dlatego jednak, że pierwszy raz w życiu uległem pokusie i nęcony pragnieniem szybkiego stania się właścicielem wielkich pieniędzy, pod warunkiem oczywiście, iż skreślę trafnie kilka cyfr, wszedłem w posiadanie kuponu Mul...
Czy to nieuniknione? Czy rzeczywiście takie są wymagania epoki? Czy istotnie świat zmierza w tym kierunku i nie da się go zatrzymać? Debata o związkach partnerskich ma wszelkie zadatki, by stać się medialnym hitem sezonu letniego. Znajdziemy tutaj wszystki...
Coraz bardziej rozpowszechnia się „katolewicowy” pogląd, że Kościół nie powinien sprzeciwiać się stanowionemu przez polityków prawu, nawet jeśli jest ono wyraźnie sprzeczne z nauczaniem katolickim, o ile tylko prawo to nie zmusza katolików do czynów niezgodny...
Wielu z nas udaje, że pojmuje, a jednak nie pojmuje. Czego? Relacji internetowych między młodym pokoleniem. To fascynujące – piszą do siebie w przeróżne strony świata. Opowiadają o wszystkich najintymniejszych sprawach na facebookach, gadu-gadu, msn-ach i nas...
Te spotkania to moje życie. Znaczą one jedno: Ludzie Ewangelii Daleko Nieście Imię Chrystusa. Amen. Piętnaste spotkanie młodzieży na Lednicy już za nami. Każde jest wyzwaniem, wchodzeniem pod górę. Każde jest wyczynem, ale również ryzykiem. Tegoroczne osią...
Podczas tegorocznej dziesiątej Lednicy wydarzy się cud nadzwyczajny. Otóż z mojego rodzinnego Prudnika, tego, w którym siedział w odosobnieniu Prymas Wyszyński, przypłynie nad Lednicę łódź świętego Piotra. Do mocy Bożej trzeba było wariactwa mojego serdeczneg...
Ze swej podróży do Ziemi Świętej w Roku Jubileuszowym zapamiętałem szczególnie jedno zdarzenie. Grupa Polaków, wśród której się znajdowałem, wyruszała znad Jeziora Galilejskiego na spotkanie z Janem Pawłem II na Górze Błogosławieństw. Obok nas szli chrześcija...
Spoglądam na Rzym z wysokości piątego piętra Kurii Generalnej jezuitów. I nie odczuwam wstydu! A przecież według większości komentatorów polskich mediów powinienem się wstydzić. Za co? Za Polskę! Za nowy rząd, za Leppera, Giertycha, a przede wszystkim za Ojca...
W zastraszającym tempie zmniejsza się dziś liczba spraw odpornych na banalizację. Problemów, które opierałyby się prezentacji ich w taki sposób, aby nie stanowiły igrzysk dla mas, które, zdaje się, potrzebują ich w równym stopniu, co chleba. Od obowiązującej ...
Poprosiłem pana ministra edukacji i nauki o pomoc w zaproszeniu młodzieży nad Lednicę na doroczne spotkanie 3 czerwca. W Lednicę jestem zaangażowany po uszy. Uważam lednickie spotkania za dobre, pożyteczne, wychowawcze. Wkładam w nie ...
W najnowszych dziejach Polski istnieje tradycja periodyzacji, której główny wyróżnik stanowi pojęcie „pokolenia”. Zazwyczaj jest ono związane z przełomowym wydarzeniem historycznym, którego przeżycie stało się dla całej generacji tak ważnym doświadczeniem zbi...
Zdziwienie jest ponoć początkiem filozofii. Na razie nowej filozofii nie stworzę, ale ten felieton piszę niewątpliwie pod wpływem zdziwienia. W „The Times” czytam, że Stacy Dow, mając 16 lat, zaszła w ciążę. Kiedy tylko się o tym dowiedziała, postanowiła doko...
Osobiście nigdy nie poznałem pana Jerzego Turowicza. Kiedy bowiem trafiłem do „Tygodnika Powszechnego” w 1998 roku, „szef” – jak nadal mówią o nim starsi członkowie redakcji krakowskiego pisma – kierował pracami redakcji ze szpitalnego łóżka. Nie, błąd. On ni...
Przed laty Roman Brandstaetter, ucząc mnie pisania, mawiał, że jeśli w pierwszym akcie dramatu pojawia się pistolet, to w ostatnim powinien wypalić. Przypomniałem sobie o tym pistolecie w związku z rocznicą śmierci Ojca Świętego Jana ...
Niektórzy wytykają Kościołowi grzech zaniechania w sprawie rozliczenia się z PRL–owską przeszłością. Jeśli mają rację, to trzeba przyznać, że zgrzeszyli (przynajmniej głupotą) wszyscy ci – w tym szczególnie elity polityczne wspomagane przez wię...
Drwiąc z islamu, jak i chyba z każdej religii, nie można liczyć na aplauz jego wyznawców. To jasne. Dlaczego więc niewinną w zamyśle, a opłakaną – jak się potem okazało – w skutkach zabawę drukowania karykatur proroka Mahometa ro...
W bieżącym roku mija 800 lat od chwili, kiedy święty nasz Ojciec Dominik zgromadził w Prouilhe na południu Francji siostry dominikanki – bo w historii dominikańskiego powołania pierwsze były siostry. Tak, one są starsze i pierwsze. Z ich macierzyńskiej postaw...
Swego czasu kręciłem dla telewizji publicznej film na temat skutków pornografii. Podczas zdjęć dotarło do mnie nagle, jak konkretnie można zrozumieć istotę czyśćca. Akurat dzień wcześniej pytał mnie o to pewien młody człowiek, ale nie potrafiłem mu udzielić p...
Chrześcijanie wierzą w Boga, który umierał na krzyżu i modlił się za szydzących z Niego ludzi: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią”. Jezus Chrystus nie zstąpił z krzyża, aby surowo ukarać szyderców, lecz zbawił ich swoją ukrzyżowaną miłością. Chciał...
Któżby się spodziewał, że dziś z całą powagą będziemy się zastanawiać, co to jest miłość. I to nie za sprawą hollywoodzkiego filmu. Przyczyną naszych ożywionych dyskusji na temat erosa nie jest też bynajmniej książka wybitnego prozaika. Powodem całego zamiesz...
Niekiedy ludzie przychodzą do mnie poskarżyć się na księży. Domyślam się, że i na mnie muszą się księżom skarżyć. Nie jestem chętnym słuchaczem tych wyznań i często zaraz na wstępie zmieniam temat rozmowy. Nie zawsze się to jednak udaje. Niekiedy do...
Co robić, kiedy jakiś przełamujący kolejne tabu „artysta inaczej” wsadzi krucyfiks do kubła z moczem i wystawi to coś na widok publiczny jako dzieło sztuki? Krew się w przyzwoitym człowieku burzy i chciałoby się w taki czy inny sposób...
