Tomasz Cyz

Greckie psallo znaczy śpiewać. Psalm więc to pieśń, to śpiew: radości, wdzięczności, miłości, czułości, proroctwa, żalu, bólu, błagania, lamentu, pokuty czy żałoby. Księga Psalmów w Starym Testamencie liczy 150 utworów. Tradycja przypisuje ich autorstwo ...

Szymański, 4 DVD, Polskie Wydawnictwo Audiowizualne 2007 Epokowy dokument. Jedno z najważniejszych wydawnictw muzycznych ubiegłego roku. Zjawisko i fenomen. Dlaczego?   Oto bowiem na czterech płytach DVD zebrano materiał z F...

Podobno Weihnachts Oratorium (Oratorium na Boże Narodzenie, 1734–1735) trudno zaliczyć do największych, najważniejszych dzieł Jana Sebastiana Bacha. Tylko dlaczego, kiedy słucha się tej muzyki, tych słów, to Bóg się rodzi, moc truchleje? Jakby to ...

Jan Sebastian Bach, Das Wohltemperierte Klavier, Angela Hewitt (fortepian), Hyperion 2007 Listopadowy koncert Angeli Hewitt w poznańskiej Aula Nova był jednym z trzech w Polsce. Wcześniej, w Warszawie, w ciągu dwóch...

W świecie baśni jest starszym mężczyzną z długą, siwą brodą, w czerwonym stroju. Mieszka albo na Grenlandii, albo na Księżycu, albo na biegunie północnym, albo (wraz z grupą elfów) w Laponii. Porusza się saniami ciągniętymi przez renifery. Rozwo...

Requiem pisano zawsze i wszędzie, z różnych powodów i na zamówienie różnych ludzi. Najsłynniejsze wiąże się oczywiście z osobą nieśmiertelnego Mozarta – i jego nieukończonym dziełem. Kto je zamówił? Sama śmierć? (Tak przedstawił to, j...

Chopin: Preludia, Rafał Blechacz (fortepian), Deutsche Grammophon 2007 Nic na to nie poradzę. Nie jestem zachwycony. Nie jestem olśniony. Chwilami usatysfakcjonowany, prawda – ale to mi jakoś nie wystarcza. Choć nie czuję też zawodu, rozcza...

Arvo Pärt napisał Kanon Pokajanen w 1997 roku z okazji rocznicy 750–lecia istnienia Katedry w Kolonii. Tam też 17 marca 1998 roku odbyło się prawykonanie dzieła. Śpiewał Estonian Philharmonic Chamber Choir, dyrygował Tőnu Kaljuste. Pärt w&n...

Eleni Karaindrou, Elegy of the Uprooting, ECM 2006 Stojący akord w orkiestrze, niespiesznie rozwijana fraza rogu, kilka powtarzanych w nieskończoność dźwięków harfy, przecinająca wokaliza chóru, senny głos akordeonu, jeszcze fraza...

Zaczyna się od cichego mruczenia, bezsłownego, niekonkretnego. Od płynnej harmoniki nieujawniającej ani centrum, ani pochodnych. Ale szybko pojawiają się słowa. I znaczenia. Oto Adam usiadł przed bramą raju i zapłakał, bo zgrzeszył, on i jego ż...

Le Chant des Templiers, Ensemble Organum, Marcel Pérès, Ambroisie / Naive 2006 Od dwudziestu pięciu lat Ensemble Organum i jego założyciel Marcel Pérès próbują odkrywać tajemnicę muzyki przeszłości. Ich główne pytanie to: jak brzmiał ludzki...

Symfonia psalmów Igora Strawińskiego była pisana „ku chwale Boga”. Henryk Mikołaj Górecki swoją „księgą psalmów” – Beatus vir (1979) na baryton, chór i orkiestrę – złożył hołd świętemu Stanisławowi w 900. rocznicę jego męczeńskiej śmierci. Hołd okup...

The road to paradise, Gabrieli Consort, Paul McCreesh (dyr.), Deutsche Grammophon 2007 W 2005 roku Gabrieli Consort i Paul McCreesh zostali zaproszeni z serią koncertów do północnej Hiszpanii – do miejsc wzdłuż trasy pielgrzymek do sanktuar...

Karol Szymanowski, w jednym z listów do pisarza i librecisty Jarosława Iwaszkiewicza, tak scharakteryzował jedną z głównych postaci opery Król Roger, Pasterza: „W białej lnianej szacie, o ciemnomiedzianych włosach ozdobionych wieńcem ...

Cyprian Bazylik, O niebezpieczeństwie żywota człowieczego, Bornus Consort Multikulti Project 2007 Ta płyta pomaga zachować wiarę. Ta płyta może dać nadzieję. Ta płyta to wreszcie owoc silnej miłości – do muzyki, do śpiewu, do przeszłości, d...

Oto łódź pełna ludzi, pielgrzymów, którzy chcą dostać się na drugi brzeg Curlew River, Rzeki Krzyczących Ptaków albo Rzeki Kulików (curlew to kulik). Wśród nich Traveller, Wędrowiec. Tam, na drugim brzegu rzeki, znajduje się słynący z cudów grobow...

Fryderyk Chopin Ballady, 3 Nokturny Nelson Goerner (fortepian Pleyel, 1848 r.) NIFC 2006 Ruch poszukiwaczy zaginionego autentycznego brzmienia muzyki zrodził się w latach 70 XX w. Na pierwszy ogień poszła muzyka baroku, muzyka dawna. Ruch szybko zaowocował dzi...

Svete Tikhiy Alexandra Knaifela powstało w 1991 roku, a zostało dedykowane bliskiemu przyjacielowi kompozytora, Giji Kanczelemu. Kompozytor pisał je też z myślą o śpiewaczce Tatianie Melentievej. Knaifel urodził się w 1943 roku w Taszkiencie (dzisiejszy Uzbek...

Claudio Monteverdi, Vespro della Beata Vergine, wyk. Nederlands Kamerkoor, Concerto Vocale, René Jacobs (dyr.), Harmonia Mundi 1996 (2005) Barok niesie wiele tajemnic. Ma wiele szczelin i pęknięć. Może dlatego dziś (choć to dziś trwa j...

Jutrznia Krzysztofa Pendereckiego ma dwie części: Złożenie Chrystusa do grobu i Zmartwychwstanie Pańskie. Penderecki napisał ją jako kontynuację genialnej Pasji według św. Łukasza (1966). Tam epilogiem był Psalm 31, In te, Domine, speravi („Tobie, Panie, zauf...

Georg Friedrich Haendel, Messiah, wyk. Kerstin Avemo, Patricia Bardon, Lawrence Zazzo, Kobie van Rensburg, Neal Davies, The Choir of Clare College, Freiburger Barockorchester, René Jacobs (dyr.), Harmonia Mundi 2006 Słuchanie Mesjasza zaczy...

Pierwszy gra flet (dolcissimo), zaraz po nim klarnet. Obaj nieutuleni, frasobliwi; rozpięci między życiem (wznoszenie) i śmiercią (opadanie); eufonią i dysharmonią, światłem i mrokiem. Dalej obój, a po nim skrzypce. Wzruszenie sięga granic wytrzym...

W 1988 roku Henryk Mikołaj Górecki w dyskusji podczas sympozjum poświęconemu muzyce religijnej powiedział m.in.: „dla mnie muzyka jest rezultatem religijnej koncentracji i medytacji... Zobaczyć czystą wodę, zieloną ziemię, zdrowe lasy, odetchnąć c...

Wolfgang Amadeus Mozart, Piano Concertos 17 & 20, Scottish Chamber Orchestra, Piotr Anderszewski (piano & dir.), Virgin Classics 2006 To drugie podejście Anderszewskiego do Mozarta. W 2001 roku wraz z Sinfonią Varsovią nagrał fant...

W ewangelicznych opisach przyjścia na świat Jezusa nie ma słowa o tym, czy Chrystus człowiek, rodząc się, krzyczał; czy Maryja matka uspokajała go śpiewem... Wiemy tylko, że „powiła swego pierworodnego Syna, owinęła Go w pieluszki i położy...

Historia trwa dalej. W pierwszej części Stworzenia świata słychać opowieść o powstaniu świata, druga mówi o narodzinach istot żywych (pamiętamy, co o malarstwie muzycznym Haydna pisał Józef Chomiński: „występują takie ptaki jak gołąb, słowik, skow...

Georg Friedrich Haendel, 12 Concerti Grossi, op. 6 Arte dei Suonatori Martin Gester (flet, dyr.), Bis Records 2008 Nie wiem, który z Concerti grossi jest na tej płycie najciekawszy. Najlepszy. Może Koncert nr 4 (amoll, HWV 322) – rozpo...

Eugeniusz Rudnik, Studio Eksperymentalne Polskiego Radia, Polskie Radio 2008 To nie są zwykłe płyty (piszę płyty, bo mamy tu do czynienia z grubym boksem w surowej, tekturowej oprawie, zawierającym cztery krążki, oraz pokaźną, pra...

Najsłynniejszym fragmentem Mesjasza Georga Fryderyka Haendla jest „Hallelujah” (część druga, numer 44). Przerabiane nie od dziś na wiele sposobów; najpiękniejsze w oryginale. Świąteczne, solenne, wzniosłe. Smyczki punktują rytm, dęte – jak aniołowie z&nb...

Luigi Cherubini, Lodoïska, Soliści i Polska Orkiestra Radiowa Łukasz Borowicz (dyr.), Polskie Radio 2008 (we współpracy ze Stowarzyszeniem im. Ludwiga van Beethovena) Kilka miesięcy temu – przy okazji recenzji Falstaffa Verdiego – kiedy pis...

Jak rozumieć finalny gest Rogera? Gest Szymanowskiego? Muzykolog Karol Berger pisze o tej scenie jako inwersji finału Tristana i Izoldy – o przecięciu Wagnerowskiej „pieśni śmierci” („Liebestod”) Izoldy jedyną w swoim rodzaju „pieśnią życi...

W tym roku, w grudniu, mija 100. rocznica urodzin francuskiego kompozytora Oliviera Messiaena (10.12.1908–27.04.1992) – jednej z największych postaci świata muzyki XX wieku. Człowieka głębokiej wiary, niepowszedniej religijności, wielkiej duchowoś...

Magdalena Kožená, Songs my mother taught me, Malcolm Martineau (fortepian) oraz Dorothea Röschmann (sopran), Michael Freimuth (gitara) Deutsche Grammophon 2008 Magdalena Kožená jest dziś jednym z najciekawszych mezzosopranów. Śpiewa i nagry...

O muzyce Pawła Mykietyna mówi się od dawna. Choćby o zamówionym przez Polskie Radio utworze 3 for 13 z 1995 roku – nagrodzonym pierwszym miejscem podczas Międzynarodowej Trybuny Kompozytorów w Paryżu w kategorii młodych kompozytorów. Mykietyn, wówczas 24-letn...

Haydn, Beethoven, Mozart, Sonaty, Rafał Blechacz (fortepian), Deutsche Grammophon 2008 To druga płyta Rafała Blechacza – laureata ostatniego Konkursu Chopinowskiego – nagrana dla wielkiej wytwórni Deutsche Grammophon. Na pierwszej (ubiegłor...

Oto ostatnia, trzecia część Stworzenia świata według Haydna. Jest już niebo, ziemia, wody, rośliny, zwierzęta. Jest też człowiek. Przepraszam, ludzie. Pierwsi ludzie. Adam i Ewa. Na premierze dzieła w Wiedniu w 1799 roku ich parti...

Giuseppe Verdi, Falstaff, Soliści i Polska Orkiestra Radiowa Łukasz Borowicz (dyr.), Polskie Radio 2008 Tak rzadko sami nagrywamy i wydajemy opery, że kiedy już takie wydawnictwo pojawi się w sklepach, trzeba o nim mówić głoś...

Gesualdo da Venosa urodził się w 1560 roku w Neapolu, zmarł 8 września 1613. Zmarł w odosobnieniu, na zamku w Avellino. Był księciem Venosy, kompozytorem, lutnistą; żył i działał pod koniec renesansu, a może już u początku muzycznego baroku. Uczył...

Stworzenie świata Haydna otwiera sześciominutowe preludium Wyobrażenie chaosu. Po nim aniołowie Rafael (bas) oraz Uriel (tenor), na przemian z chórem (i z akompaniamentem orkiestry), opowiadają słowami Pisma, co się stało („Na początku Bóg stworzył niebo i zi...

Józef Zeidler, Jan Wański, Maksymilian Koperski, Musica Sacromontana, soliści: Concerto Polacco, Orkiestra Akademii Beethovenowskiej, Chór KUL, Marek Toporowski, Marcin NałęczNiesiołowski (dyr.) Polskie Radio 2008 Druga połowa XX wieku w mu...

Oratorium Die Schöpfung (Stworzenie świata) Joseph Haydn pisał między 1796 a 1798 rokiem. Był już wówczas dojrzałym kompozytorem (urodził się w 1732 roku w austriackim Rohrau), autorem wielu wspaniałych symfonii, kwartetów smyczkowych, mszy… ...

Henryk Mikołaj Górecki, Utwory na chór a cappella, Chór Polskiego Radia w Krakowie, Włodzimierz Siedlik (dyr.), Polskie Radio 2008 Henryk Mikołaj Górecki kończy w grudniu 75 lat. To doskonały moment, żeby w różnych miejscach przyp...

A Spotless Rose, Gabrieli Consort, Paul McCreesh (dyr.), Deutsche Grammophon 2008 Jak to dobrze, że sztuka nie zna granic. Tym bardziej dziś, w świecie „płynnej nowoczesności”, jak to określa Zygmunt Bauman, w świecie otwartych gr...

To było jakieś piętnaście lat temu. Przygotowywaliśmy się z tarnowskim chórem katedralnym do wyjazdu do Francji, gdzie w Nantes mieliśmy (m.in. z Poznańskimi Słowikami i warszawskim chórem chłopięcym) wykonać oratorium Feliksa Nowowiejskiego Znale...

Katyń 1940 (4 CD), Polskie Radio 2008 Ten czteropłytowy box jest niezwykłym dokumentem. W dołączonej wielostronicowej książeczce czytamy najpierw tekst Andrzeja Przewoźnika, oglądamy kilkanaście historycznych zdjęć i widzimy nieko...

Kończy się opera. Kończy się noc, misterium. „Ogień na ołtarzu przygasa”. Na początku tej odsłony z ołtarza również unosił się dym – znak niedawnej ofiary. Na początku była też noc. Teraz „natęża się powoli światło poranku”. Pojawiają się pierwsze...

Joseph Haydn, Die Schöpfung Gabrieli Consort & Players, Paul Mc Creesh (dyr.) Deutsche Grammophon 2008 Sposób na świetne nagranie? Zebrać wspaniałych solistów (wystarczy Mark Padmore – tu jako anioł Uriel, albo Miah Persson – tu jako Ewa), ...

Środkowy akt opery Król Roger Karola Szymanowskiego i Jarosława Iwaszkiewicza kończy taka scena: Roger „zrzuca koronę, królewski płaszcz, odpasuje miecz i rzuca go na ziemię” (jak czytamy w didaskaliach). Potem śpiewa, z wielkim bólem, w&n...

Krzysztof Penderecki, Capriccio, Patrycja Piekutowska (skrzypce), Beata Bilińska (fortepian), NOSPR, Krzysztof Penderecki (dyrygent), DUX 2007 Powinno być świątecznie, a z tytułu płyty wynika, że będzie żartobliwie. Nic z tych rzeczy. Po pi...