Zdawać by się mogło, że na temat rodziny – zarówno tej biologicznej, zastępczej, jak i przybranej – powiedziano już w kinie wszystko. Okazuje się jednak, że filmowcy nadal szukają w jej ekranowych portretach dawno utraconej tożsamości, okazji do osobistego ro...
Człowiek, by zrozumieć swój los, łaknie opowieści. Ludzka pamięć jest doskonale przygotowana do ich przechowywania. W efekcie często kryje rupieciarnię zawiłych seriali telewizyjnych, ale i historie, które się odezwą również w następnym pokoleniu. I w kolejny...
Film rejestruje nie tylko historie, nie tylko relacje między ludźmi, ale też miejsca. Ileż to razy jakaś przestrzeń, miasto albo dom rodzinny stawały się dodatkowym bohaterem dzieła. To one są nośnikami wspomnień, często także tych, o których niektórzy chciel...
Każde wyjście do kina albo uruchomienie streamingu może być okazją do opuszczenia swojej strefy komfortu. Czasem natrafiamy bowiem na filmy wyrywające nas z utartych schematów myślowych. To dobre doświadczenie, gdyż wśród nieznanych dotąd narracji czy ni...
Z perspektywy widza serial wymaga więcej czasu i uwagi w śledzeniu wszystkich wątków, ale potrafi się też odwdzięczyć. Nie grozi nam, jak w przypadku filmu, że ledwo wciągniemy się w fabułę, utożsamimy z bohaterami, a już zobaczmy końcowe napisy. Historie mog...
Filmowego artystę często dręczy chorobliwy przymus kreowania historii, w których próbuje zawrzeć własną prawdę o ludzkim losie i przeznaczeniu. Kręci mimo świadomości, że widzenie kamery jest zawodne, intryga zmętniała, a świat zbyt skomplikowany, by ująć go ...
Film oświetla najcudowniejsze uczucie, jakiego można doświadczyć: zrobiłem to, co do mnie należało. I jego rewers: nie dokonałem nawet minimum tego, czego się po mnie spodziewano. Ekstaza i udręka. Fuga ciemności, czyli Kontinental ’25 Bezdroża...
Każdy film to podróż. Choćbyśmy przeczytali wszystkie recenzje świata, to i tak nie przewidzimy, jak na nas wpłynie albo czym nas poruszy dana historia. Często się zdarza, że wcale nie są to oryginalne koncepty, ale podobieństwo do naszego życia. I choć k...
Alonso Quijano nie jest już tym, kim był, od kiedy naczytał się starych książek. Teraz już nie potrzebuje całej tej biblioteki. Będzie ją nosił w sercu i w sumieniu. Po naradzie z księdzem i cyrulikiem werbuje do roli giermka wieśniaka Sancho Pansę i pod ...
Życie człowieka to odwieczna walka serca z rozumem, skrupułów i pragnień, złych podszeptów i głosu sumienia. Balansowanie między tym, czego od nas oczekują inni, i tym, czego sami pragniemy. A do tego wszystkiego strach, bo co o mnie pomyślą, i niemożność...
Oglądajmy, czym jesteśmy. Badajmy rzeczy ludzkie, jakimi są. Badajmy je od strony prawdy, półprawdy, zmyślenia. Raz od strony życia, innym razem od strony śmierci. Film nie zaczyna się od swoich granic i na nich się nie kończy. Myślę, że czasem coś wie. ...
Podobno do rządzenia najlepiej nadaje się ten, kto wcale nie pragnie władzy, przynajmniej nie dla niej samej. Jednych wyznacza tradycja, innych okoliczności, jeszcze inni sami wspinają się na szczyt, wykorzystując swoje uzdolnienia. Podobnie jest z podejm...
Film należy oglądać jak własne życie. Intensywnie. Z gorliwością, uwagą i pasją. Czasem większą niż ta, z którą go nakręcono. W ludzkie losy należy wnikać z całą powagą, a jednocześnie ze współczuciem. Gdy trzeba – wnikać bezlitośnie. Na śmierć i życie. T...
Czasami coś musi umrzeć, żeby coś innego mogło się narodzić. Zmieniają się pory roku i pokolenia, stary bohater rozpoczyna nowe życie, uczeń przerasta mistrza. Na to wszystko potrzeba czasu, a tego zawsze jak na lekarstwo. Być może da się go wyliczyć za p...
Nasze czasy rzadko sprzyjają tym, którzy próbują rozwiązać problem. O wiele częściej trzymają stronę tych, którzy ten problem pogłębiają. Cóż, drenaż zła silniej wciąga niż budowanie szczęścia, co wymaga ryzyka i cierpliwości. Przedwojenny kabaret lansowa...
Bohdan Łazuka zaprosił mnie na swój benefis zorganizowany przez Telewizję Polską. Nowe olbrzymie studio, pełna gala, sporo znajomych z różnych branż, których łączy jedno: znajomość z Mistrzem. Ja znam się z nim ponad trzydzieści lat. Najpierw na meczach ak...
Filmowe historie opowiadające o ludziach chorych, o rozpadających się związkach i o życiowych tragediach brutalnie nam przypominają, jak kruche jest życie i jak łatwo stracić zdrowie, pracę, przyjaciół. A jednocześnie podkreślają, jak cenna jest każda chw...
Od czasu do czasu notujemy stany przepływu przez nasz umysł – dzieł, idei, myśli. Zazwyczaj wypada – jak w komunikacie radiowym o poziomie wody na Bugu we Włodawie – że to dolne strefy stanów średnich. Może dlatego, że zbyt powoli usuwamy złogi? Że skąpimy mi...
Wojna ściera z naszego życia subtelną patynę. Najczęściej ściera do kości. Ostatecznie – podobnie jak zaraza czy głód – od zawsze figurowała na czele priorytetów ludzkości. Ale też w tej masie zawsze znajdzie się garstka, która ma priorytety przeciwne. I ...
Kino często oddaje głos tym, którzy w rzeczywistości nie mają możliwości wypowiedzenia się – mniejszościom, słabszym. Opisuje historie, które z różnych względów nie mogą być opowiedziane wprost i dosłownie – bo nie te czasy, bo mogłoby to sprowadzić na bo...
Naszemu umysłowi coraz trudniej utrzymać kontrolę nad otaczającym światem. W odruchu paniki ucieka czasem w stronę scenariuszy katastroficznych. Niepotrzebnie. Żydowski mędrzec Akiba ben Josef w I wieku naszej ery uspokajał: „Wszystko już było”. Życie ...
Wyzwolenie się niekoniecznie oznacza zdobycie wolności spod obcego jarzma. Można się uwolnić od toksycznych relacji, narzucanych ról, oczekiwań społecznych, a nawet od samego siebie, zostawiając za sobą trudną przeszłość, która bardziej pogrąża, niż pomaga bu...
Film jest po to, abyśmy nie bali się położyć spać ze strachu przed złymi snami. Niech więc one toczą się na jawie, na odległość spojrzenia, przez sześć, osiem kwadransów. Ta dawka czasu i uwagi bywa grudką złota odnalezioną w strumieniu. Trąbka i koper...
Kino nie szczędzi nam obrazów pożegnań. Rozstanie kochanków, rozłąka spowodowana śmiercią najbliższej osoby, zakończenie pewnego etapu życia albo wyzbycie się wyobrażeń o samym sobie. W pozytywnej wersji – porzucenie życiowego bagażu, opuszczenie miejsca, w k...
Występujemy na scenie życia, ale nie znamy treści całej sztuki. Mamy tylko niewielką rólkę w trzecim akcie. Wchodzimy i mówimy: Jaśnie pani, powóz zajechał. A przecież należy tę kwestię wygłosić tak, by widownia słyszała stukot kopyt na bruku. Innego występu ...
Pierwsze miłostki i rozstania z byle powodu, burze w szklance wody, zawalone studia, ciągłe zmiany kierunków, robienie na złość dorosłym. Niektóre wybryki z młodzieńczych lat wspomina się z sentymentem, opowiadając o nich po latach z rozrzewnieniem i rozbrajaj...
Nieustannie staramy się pilnować, by nasze życie nie było tylko pasmem luźno powiązanych ze sobą wydarzeń. By układało się w mozaikę – możliwie jednolitą, sensowną i piękną. A kino wyświetla nam wzór, daje przykład, inspiruje. U nas w Auschwitz, czyli ...
Jak często everymanami na miarę naszych czasów są życiowi nieudacznicy. Nie superbohaterowie z muskułami ze stali, odnoszący oszałamiające sukcesy albo obdarzeni wyjątkowymi talentami, ale przeciętni ludzie – zwalniani z kolejnych miejsc pracy, uzależnieni od...
Ile wart jest film, który nie utwierdza nas w tym, co nas przerasta? Czymże jest kino, które nie zakotwicza nas w tym, co Zasadnicze, co Nienaruszalne i Nieprzemijające? Flirt na całe życie, czyli Obsesja Dawne krzywdy można odziedziczyć równie łatwo, j...
Odmawiamy obecności w naszym życiu ludziom dla nas ważnym, ponieważ się boimy, że nie damy sobie rady, gdy ich zabraknie. Odmawiamy przyjęcia miłości, ponieważ obawiamy się cierpienia, które może nam przynieść. W życiu i w sztuce nie kolekcjonujemy oryginałów...
Nasze ciało wystawiane jest na sztych chorobie i śmierci. Medycy załączają do niego długą instrukcję obsługi, apteki niekończącą się listę suplementów, babcie i mamy wianuszek dobrych rad. A przecież, kiedy spada na nas ból, zawsze jest to ostrze wciśnięte zd...
Znamy na pamięć i często powtarzamy tę prawdę, że świat nieustannie się zmienia, że trzeba płynąć z prądem, że nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki. Historie sukcesów to często opowieści o tych, którzy potrafili iść z duchem czasu, wykorzystać okazję, ...
Szaleństwu należy patrzeć najpierw głęboko w oczy, bo tam powoli kiełkuje, a potem na ręce. O ile wtedy nie jest już za późno. A że ogarnia ono bez uprzedzenia milionowe zbiorowości, ale dopada też nagle szarego człowieka, musimy zachować trzeźwość i ostrożno...
Kiedy byłem chłopcem, marzyłem o tym, by zostać aktorem. Nie żołnierzem ani strażakiem, tylko aktorem. Najpierw wynikało to z dziecięcej miłości do Burta Lancastera, grającego Indianina w filmie Ostatnia walka Apacza (a ja zawsze stałem po stronie Indian). ...
Wpadło mi ostatnio w oko takie hasło: „Porażka jest podatkiem od doświadczenia”. Pomyślałam, że ten, kto to powiedział, musiał już mieć trochę życia za sobą, żeby ze spokojem i należytym dystansem sformułować taką myśl. Przecież wiemy dobrze, jak to boli. Zno...
Kino kobiece dawno straciło rys cierpiętnictwa, żalu i straconych nadziei, ścieżkę dźwiękową składającą się ze stukania mytych naczyń, drzwi zatrzaskiwanych przez obrażone nastoletnie dzieci i zawodzeń nad złamanym sercem. Kobiety zdobywają świat, walczą o sw...
Ten dialog przeszedł do historii kina. Dwaj zabójcy z filmu Pulp Fiction Quentina Tarantino jadą autem na mokrą robotę. Gadają. Grany przez Johna Travoltę niejaki Vincent Vega opowiada koledze po fachu o wrażeniach z pobytu w Europie. Zachwyca się drobnymi ró...
Tak wygląda coś, czego nie znacie, tak wygląda droga do kapłaństwa, człowiek, który żyje obok was i którego czasami mijacie na ulicy. On mierzy się ze zwykłymi trudnościami, ale właśnie przez nie dojrzewa do swojego wyboru. Rozmawiają reżyser filmu Now...
Kino zwodzi, podsuwa błędne tropy, nie zawsze wyjaśnia historię do końca. Pokazuje nam też nasze niezrozumienie sytuacji i błędne interpretacje, a czasami samo je narzuca, żeby wybić nas ze sztywnego myślenia i przekonania o tym, że wszystko już wiemy. Najcie...
Kino to wibracje. Przesycone obrazem, melodią, rytmem. To blaga, egzaltacja, euforia, ale także bredzenie, lament i skowyt. W tym lesie mozolnie wydeptujemy własną ścieżkę, licząc, że po napisach końcowych zobaczymy światło. Oszołomienie, czyli Babilon ...
Odszedł Józef Skwark. Zapewne większość czytelników, a młodzi na pewno, zapyta: Kto to był? Nikt go przecież nie zna. Ejże, a Szatan z siódmej klasy? Film miał premierę w 1960 roku. Józef Skwark był wówczas 22-letnim młodzieńcem z podkieleckiej wsi, który ...
Miniony rok to czas wielkich premier, takich jak nowa wersja Batmana czy powracający po niemal czterdziestu latach Tom Cruise w drugiej części kultowego Top Gun. Jednak tym, co zdominowało filmową narrację i co najbardziej zasługuje na uwagę, były obrazy, któ...
Kino często lubuje się w sytuacjach skrajnych – stawianiu bohatera w sytuacji bez wyjścia, mnożeniu przeszkód, podnoszeniu tempa akcji niezależnie od tego, czy chodzi o nakreślenie konfliktu moralnego, przedstawienie kogoś w krzywym zwierciadle czy tworzenie ...
Odszedł Franciszek Pieczka. W Konopielce grał Pana Boga, w Quo vadis Świętego Piotra, w kilku innych filmach powierzano mu role księży, w Opowieściach z Narnii stał się głosem Świętego Mikołaja. Nie ma definicji wizerunku osoby świętej, ale wystarczyło spo...
Kino wciąga, kino uzależnia, kino zawłaszcza naszą uwagę – szczególnie, gdy dotyka tematów, które dopiero kiełkują w bardziej odległych miejscach globu. Cudze problemy, nieszczęścia, upadki bywają hipnotyczne. Wgapiamy się w nie z natrętną ciekawością świadkó...
„Życie to sen, prawda?” – pyta jeden z bohaterów filmu Vortex i sam sobie odpowiada – „Życie to sen we śnie”. Nie jest to abstrakcyjna próba filozoficzna, ale rozważania do książki, którą pisze. Książki opowiadającej o śnieniu w kinie. Miałby z pewnością dużo...
Dwadzieścia lat temu, w czerwcu 2002 roku odbyła się premiera filmu Marka Koterskiego Dzień świra. Kiedy wchodził na ekrany, był komedią, z której do języka potocznego weszło wiele cytatów. Upłynęło dwadzieścia lat, dzieło nie straciło na popularności, ale...
„Trzeba wąchać swój czas” – powtarzają twórcy filmowi. To znaczy wyłowić z odmętu zjawisk przypadkowych tę jedną, jedyną myśl, postać, konflikt, które odcisną się w zbiorowej pamięci na długo, może na zawsze. Jak skrzywienie ust Humphreya Bogarta, gorzki śmie...
„…bo któż by ścierpiał pogardę i zniewagi świata…” – pytał szekspirowski Hamlet, wyrażając swoją niezgodę na życie w niedoskonałym świecie, choć jego słowa w szerszym kontekście można też interpretować jako próbę wyboru pomiędzy życiem biernym, podporządkowan...
Czasy centralnie sterowanej telewizji umożliwiały manipulację na masową skalę zwłaszcza w państwach totalitarnych. Jednak ogromny zasięg, jakim dysponują właściciele platform strumieniowych, szczególnie tych „niespołecznościowych”, takich jak Netflix czy ...
Rok 2021 to kino remanentów i odrabiania zaległości z czasów pandemicznej pauzy. To także kino terapii z czasów przymusowego odosobnienia, z okresu natężonych neuroz i życia w poczuciu wszechobecnego zagrożenia. I wreszcie – to kino tematów i dzieł wybitnych,...
Trzy filmy, których nikt nigdy nie nakręci Senator James, reż. Steven Soderbergh Robert F. James (w tej roli George Clooney) to amerykański senator z Bostonu, demokrata, od lat walczący z głodem w Afryce i Azji, a także z globalnym ociepleniem. Poch...
