fot. miguel-henriques

Na styku kultur

Gdyby zapytać starożytnego Greka, co to znaczy być człowiekiem, ten pewnie podałby za Arystotelesem słynną definicję zapisaną w Metafizyce Stagiryty: „Człowiek to zwierzę rozumne” (gr. zoon logikon). To najbardziej uniwersalny wzór na człowieka. Model naukowy – czyli taki, pod który podpada każdy przypadek szczegółowy. Gdyby jednak to samo pytanie postawić Hebrajczykowi czasów Jezusa, ten prawdopodobnie by zapytał: Ale o którego konkretnie człowieka ci chodzi? Następnie przedstawiłby genealogię konkretnej osoby (najlepiej od zarania dziejów) i szczegółowo opowiedziałby historię jej życia, zwracając uwagę przede wszystkim na to wszystko, co w tej historii jest niepowtarzalne i indywidualne.

Dwa światy, dwa sposoby postrzegania rzeczywistości

Światy grecki i semicki to nie tylko różne języki, ale przede wszystkim odmienna percepcja rzeczywistości, a w konsekwencji zróżnicowane kierunki myślenia oraz zupełnie odmienne formy wypowiedzi. Jeśli lustrem odbijającym percepcję rzeczywistości jest gramatyka danego języka, to warto zauważyć, że starożytni Grecy mieli do dyspozycji trzy strony gramatyczne (czynną, bierną, ale także medialną), aż sześć trybów i sześć czasów. To całkiem spory arsenał, by precyzyjnie opisać charakter i umiejscowienie czynności w czasie. Tymczasem język hebrajski ma zupełnie inną strukturę – owszem, ma siedem koniugacji, ale te zmieniają się w zależności od tego, czy między czynnościami zachodzi relacja przyczynowo-sprawcza (np. zabił lub kazał zabić) lub jaka jest intensywność działania (zabił czy zamordował). Natomiast – w przeciwieństwie do greki – hebrajski nie ma osobnych form czasownika dla czasu przeszłego, teraźniejszego i przyszłego. Ktoś spyta: Jak to? Ano tak! Otóż dla Greków i łacinników zupełnie naturalne jest rozumienie wydarzeń w odniesieniu do „ja” osoby mówiącej. Ten typ myślenia trafnie opisał św. Augustyn: świadomość „ja” to chwila obecna; wszystko, co pamiętam – to przeszłość; a to, czego się spodziewam – to przyszłość. Ale Semitom taki sposób pos

Zostało Ci jeszcze 85% artykułu

Wykup dostęp do archiwum

  • Dostęp do ponad 5000 artykułów
  • Dostęp do wszystkich miesięczników starszych niż 6 miesięcy
  • Nielimitowane czytanie na stronie www bez pobierania żadnych plików!
||
Wyczyść

Zaloguj się