Łaska buduje na relacji?
fot. rachel coyne / UNSPLASH.COM

Łaska buduje na relacji?

Chyba zacznę dziś od marudzenia. Miesiąc temu napisałem felieton Theological fiction, w którym podzieliłem się swoim marzeniem o decentralizacji organizacji kościelnej (nieco na wzór dawnej struktury patriarchatów). Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie papież Franciszek, który w adhortacji o nowej ewangelizacji (Evangelii gaudium) wyskoczył, ni mniej, ni więcej, tylko z myślą o decentralizacji. Tym samym spalił mi felieton. Fiction, żeby wybrzmiało literacko i robiło wrażenie na czytelniku, powinno jednak pozostawać głównie w sferze fikcji naukowej: znikomego prawdopodobieństwa realizacji. Przyznać się muszę, że ewidentną radość z bardziej realnej możliwości takiego obrotu spraw kościelnych przyćmiły mi nieco niskie uczucia: pragnienie zemsty za tak bezpardonowe odfikcyjnienie mojej fikcji. I z niego niestety rodzi się pomysł na niniejszy felieton: w odwecie postanowiłem ową adhortację skomentować.

Kto zajrzał, wie, że Franciszkowy dokument jest długi. Zemstę ograniczyć muszę do jednego tylko wątku. Uderzyło mnie to, jak rzadko autor odwołuje się do pojęć związanych z klasyczną metafizyką. Na przykład słowo „natura” użyte w sensie zbliżonym do metafizycznego można policzyć na palcach jednej ręki. Góra dwóch. Zdecydowanie częstsze są odwołania do relacyjności. Kulminacyjnym momentem jest nr 115, w którym najpierw kultura zdefiniowana jest jako sposób wchodzenia człowieka w relacje z rzeczywistością, a następnie pada stwierdzenie: „La gracia supone la cultura”. Łaska zakłada kulturę. Czyli łaska zakłada konkretną sieć relacji między człowiekiem a innymi ludźmi, stworzeniami, Bogiem. Wielbiciele myśli średniowiecznej – choćby Tomasza z Akwinu – (do których skrycie się zaliczam) mogli w tym miejscu doznać zawału serca. „Gratia praesupponit naturam”: Łaska zakłada naturę (por. STh I, q. 2, a. 2, ad 1) i ją też udoskonala – tak brzmi jedno z bardziej szacownych i celnych adagiów scholastycznej teologii. Ewidentnie porusza się ono w ontologicznym horyzoncie. A tu bach – znienacka Franciszek zastępuje naturę siecią relacji. Co gorsza – pokusa wielka się rodzi, żeby się z nim w pełni zgodzić.

Zostało Ci jeszcze 49% artykułu

Wykup dostęp do archiwum

  • Dostęp do ponad 5000 artykułów
  • Dostęp do wszystkich miesięczników starszych niż 6 miesięcy
  • Nielimitowane czytanie na stronie www bez pobierania żadnych plików!
||
Wyczyść

Zaloguj się