Ewangelia według św. Jana
Ez 37,12-14 / Ps 130 / Rz 8,8-11 / J 11,1-45
Namalowany na desce olejny obraz Pietera Lastmana ukazuje radość ze zmartwychpowstania Łazarza. Holenderski artysta mistrzowsko przedstawił dynamizm radosnego uniesienia panującego wśród bliskich Łazarzowi ludzi – widać zachwyt Marty, widać też więź łączącą Jezusa i siedzącego na krawędzi grobu Łazarza. Ten obraz tak bardzo zainspirował nastoletniego wówczas Rembrandta van Rijna, że kilkanaście lat później sam postanowił zmierzyć się z tym tematem. Ale to zupełnie inny obraz. Mniej w nim kolorów niż u mistrza Lastmana. Zbudowany jest bowiem na dramatycznym napięciu pomiędzy światłem i ciemnością. Mniej też postaci, które u Rembrandta wyglądają raczej na oszołomione niż rozradowane oglądaniem dość upiornej postaci Łazarza. Jezus jest tutaj przede wszystkim Zwycięzcą śmierci.
Nie zadowoliło to jednak artysty. Parę lat później powrócił do tematu wskrzeszenia Łazarza. Tym razem użył akwaforty. Paradoksalnie, czerń i biel oraz odcienie szarości dodały tej scenie ekspresji. Chrystus stoi tyłem, zwrócony w kierunku grobu, otoczonego przez zaskoczonych i przerażonych ludzi. Z postaci Zbawiciela emanuje moc, którą najpełniej wyraża ożywiający gest skierowanej ku grobowi ręki. Tym razem jest to Chrystus wszechwładny – królów Król i panów Pan. To też jest głęboka prawda teologiczna.
Jednakże Rembrandt nie poprzestaje na niej. Nadal kontempluje tajemnicę wskrzeszenia. Dopiero po upływie kolejnych dziesięciu lat uzyska efekt, który w końcu go zadowoli. I tym razem jest to akwaforta, ale teraz nie ma w niej już dramatyzmu czerni oraz bieli, napięcia między światłem i ciemnością. Rembrandt zrezygnował nawet z ekspresji postaci. Nie tylko u Jezusa i Łazarza. Nie ma też dynamiki wśród ludzi zgromadzonych wokół grobu. To wskrzeszenie Łazarza jest spokojne i delikatne, statyczne, pełne ciszy, wiele jest w nim zadumy i spokoju. Oto wszystko czynię nowe – zdaje się mówić Chrystus – Ja jestem drogą, prawdą oraz życiem.
Wielka sztuka objawia wielką teologię.
Oceń