Wędrówka w ciemnościach. Narracja a problem cierpienia

„Wędrówka w ciemnościach. Narracja a problem cierpienia”, Eleonore Stump, Tom I i II

Czy wiara w istnienie wszechmocnego i dobrego Boga jest możliwa do pogodzenia z faktem istnienia w świecie cierpienia? Oto pytanie, z którym od wieków mierzą się filozofowie, teologowie i zwykli ludzie.

Podejmuje je również prof. Eleonore Stump. Próbuje na nie odpowiedzieć w oparciu o filozofię św. Tomasza z Akwinu oraz narracje biblijne, m.in. opowieści o Hiobie, Samsonie, Abrahamie i Marii z Betanii. W rezultacie powstaje monumentalne dzieło, w którym autorka idealnie równoważy filozoficzną erudycję i dociekliwość z poruszającą życiową ludzką perspektywą.

Tematem, którym zajmuję się w tej książce, jest problem cierpienia. Tylko najbardziej naiwni lub stronniczy spośród nas byliby skłonni zaprzeczyć temu, jak powszechne i dotkliwe jest w świecie cierpienie. Czy można utrzymywać, że istnieje wszechwiedzący, wszechmocny i doskonale dobry Bóg, nie rezygnując przy tym z powszechnie podzielanego przekonania o obecności na świecie cierpienia?


– pisze autorka. I dodaje:

Niektórzy filozofowie, mający wpływ na toczącą się w początkach XX wieku dyskusję o problemie zła, odpowiadali na to pytanie przecząco i posuwali się aż do twierdzenia, że istnienie zła jest logicznie nie do pogodzenia z istnieniem Boga. Jak wyraźnie pokazała jednak dalsza filozoficzna dyskusja nad problemem zła, takie twierdzenie jest trudniejsze do utrzymania, niż pierwotnie wydawało się to jego zwolennikom.


Eleonore Stump wskazuje na brak sprzeczności zdań: „Na świecie istnieje cierpienie” oraz „Istnieje wszechwiedzący, wszechmocny i doskonale dobry Bóg”. Uważa bowiem, że aby sformułować przeciwko istnieniu Boga solidny argument ze zła, należałoby dodać przynajmniej takie założenie: „Nie ma moralnie wystarczającego powodu, by wszechwiedzący, wszechmocny i doskonale dobry Bóg dopuszczał istnienie w świecie cierpienia”. Ta przesłanka jednak pozostaje w znacznym stopniu dyskusyjna.

Teodyceę, jako gałąź teologii zajmująca się problemem pogodzenia istnienia dobrego, miłosiernego Boga z istnieniem zła, można więc uznać za próbę wykazania fałszywości tego założenia.

O autorze: Eleonore Stump (ur. 1947)– wybitna amerykańska filozof, specjalistka w zakresie filozofii św. Tomasza z Akwinu i ogólnie tomizmu. Od 1992 roku jest profesorem filozofii na Saint Louis University; wykładała także m.in. na Cornell University, Oberlin College, Virginia Polytechnic Institute and State University, University of Notre Dame, Australian Catholic University oraz na Uniwersytecie Wuhan. Zajmuje się przede wszystkim filozofią średniowiecza, filozofią religii, metafizyką oraz zagadnieniem zła i cierpienia. Jest autorką takich książek, jak Aquinas. Arguments of the Philosophers (2003), The God of the Bible and the God of Philosophers. Aquinas Lecture (2016) oraz Atonement. Oxford Studies in Analytic Theology (2018).

Strona autorki