Objaśnienie „Polityki”, Tomasz z Akwinu, seria Dzieła wszystkie Tomasza z Akwinu, t. 43

Poprzez powstające kompletne wydanie dzieł Tomasza z Akwinu w języku polskim polscy czytelnicy, nie tylko teolodzy i filozofowie, ale wszyscy zainteresowani kulturą, otrzymują właśnie bezpośredni dostęp zarówno do myśli Akwinaty, jak również do jego rzetelnej metody dyskursywnego dochodzenia do prawdy. Święty Tomasz uczy intelektualnej uczciwości i odwagi, precyzji myślenia i wytrwałości w dążeniu do prawdy, otwartości na różne – także „nieortodoksyjne” – nurty filozoficzne. Wszystkie te cechy umiejscawiają go wśród najwybitniejszych duchowych i intelektualnych mistrzów naszej kultury, a jego dzieła, należące do europejskiego i światowego kanonu intelektualnego, stanowią ważną inspirację do pogłębionych intelektualnych poszukiwań.

Chociaż Objaśnienie „Polityki” Arystotelesa (Sententia libri Politicorum) z całą pewnością nie należy do grupy tych pism Akwinaty, w których wyraził on swoje stanowisko na temat fundamentalnych problemów filozofii i teologii w sposób najbardziej wyczerpujący i dopracowany, to jednak błędem byłoby traktowanie tego komentarza jako odgrywającego marginalną rolę w całym korpusie dzieł Doktora Powszechnego. Już choćby z racji czysto historycznych powinno się uznać Objaśnienie za dzieło o dużym znaczeniu. Stanowi ono bowiem – obok podobnego komentarza Alberta Wielkiego – jedno z pierwszych świadectw recepcji Polityki Arystotelesa po setkach lat nieobecności tego pisma w powszechnym obiegu. Powstanie komentarzy Alberta i Tomasza wyznacza więc początek ważnego etapu rozwoju filozofii polityki na Zachodzie, w którym Polityka stanie się jednym z zasadniczych punktów odniesienia, tekstem szeroko dyskutowanym i komentowanym. W Objaśnieniu „Polityki” odnajdujemy zatem najwcześniejszą interpretację politycznego nauczania Arystotelesa, dokonaną niedługo po tym, jak Polityka stała się na powrót znana czytelnikom i uczonym świata zachodniego. Już sam ten fakt powinien nas skłonić do uważnego przyjrzenia się temu komentarzowi.

– czytamy we Wprowadzeniu do Dzieła wszystkie, t. 43, Objaśnienie „Polityki”(tytuł oryginalny: Sententia libri Politicorum).

Nie tylko jednak racje historyczne powodują, że dzieło to należy uznać za istotne. Wprawdzie streszcza ono i porządkuje z dużą starannością tekst Stagiryty, jednak w niektórych jego fragmentach przebijają się także osobiste refleksje św. Tomasza. Przybierają one postać niewielkich, ewidentnie odautorskich uwag lub prób uspójnienia komentowanego tekstu za pomocą jakiejś naczelnej idei, mającej połączyć ze sobą wiele rozproszonych wątków. Przyglądanie się myśli Tomasza – komentatora jest pouczające, pozwala bowiem wyszczególnić te treści, które w Polityce Arystotelesa szczególnie żywo wpływały na umysłowość Akwinaty, a przez to również na całą średniowieczną i późniejszą kulturę filozoficzną.

Drugim tytułem serii Dzieła wszystkie Tomasza z Akwinu będzie t. 32 – Mniejsze kwestie dyskutowane. W 2023 roku planujemy wydanie łącznie ośmiu tomów tej serii.

Wydanie pierwszego w Polsce kompletnego przekładu dzieł Akwinaty możliwe jest dzięki trójstronnej współpracy Instytutu Tomistycznego, Fundacji Pro Futuro Theologiae i Wydawnictwa W drodze. Patronat honorowy nad projektem objął Minister Edukacji i Nauki.

O autorze:

Tomasz z Akwinu jest niewątpliwie jednym z najwybitniejszych myślicieli Zachodu. Urodził się ok. 1224 roku na zamku swoich rodziców w Roccasecca w południowej Italii. Wychowany przez benedyktynów na Monte Cassino, wstąpił do założonego kilkadziesiąt lat wcześniej zakonu dominikanów. Po okresie formacji podjął pracę wykładowcy. Działał między innymi w Kolonii, Paryżu i miastach uniwersyteckich Italii. Umarł w 1274 r. w drodze na Sobór Lyoński. Został kanonizowany 49 lat później. Od wieków św. Tomasz jest dla Kościoła katolickiego jednym z najważniejszych punktów odniesienia w interpretowaniu wiary (nieprzypadkowo otrzymał tytuł doctor communis, „doktor powszechny”). Jest ceniony także jako filozof, zwłaszcza gdy chodzi o metafizykę, teorię poznania i etykę. Jego spuścizna obejmuje nie tylko komentarze do Biblii czy traktaty teologiczne, ale także komentarze do dzieł filozofów starożytnych (Arystoteles, Boecjusz) oraz samodzielne pisma filozoficzne.

O serii:

Tomaszowe dzieło, w zależności od tłumaczenia, liczy od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy stron. Do jego spuścizny odwołują się nie tylko katolicy, lecz również chrześcijanie innych wyznań, a także niewierzący specjaliści rozmaitych nauk humanistycznych, w tym ekonomiści i politycy. Dzieła św. Tomasza z Akwinu, należące do europejskiego i światowego kanonu intelektualnego, z pewnością stanowią ważną inspirację do pogłębionych intelektualnych poszukiwań. Seria Dzieła wszystkie Tomasza z Akwinu będzie liczyła 70 tomów.

Mateusz Przanowski OP, dyrektor Instytutu Tomistycznego:

To wielka radość dla nas, że podjęliśmy się wspólnie przetłumaczenia na język polski i opublikowania wszystkich dzieł św. Tomasza. To ogromne, przytłaczające wręcz swoją wielkością, wyzwanie. Wystarczy wspomnieć, że planujemy przekazać do rąk polskiego czytelnika aż 70 tomów. Mamy szczerą nadzieję, że nasza praca przyniesie jednak dużo dobra polskiej teologii i filozofii.


ks. dr hab. Piotr Roszak, fundator Fundacji Pro Futuro Theologiae:

Ten projekt pozwoli środowisku teologicznemu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, które od lat rozwija badania nad tomizmem biblijnym, na udział w jednym  z najważniejszych w ostatnim czasie projektów dotyczących myśli św. Tomasza z Akwinu, z którego przez długie lata będą czerpać studenci, profesorowie oraz wszyscy, którzy cenią sobie odwagę myślenia i wierność Tradycji. Dostępność źródeł myśli teologicznej jest podstawowa dla wszelkiej odnowy, tak bywało w przeszłości i z pewnością ma sens dla obecnego czasu. Cieszymy się, że nasi współpracownicy, tłumacze oraz badacze, będą mogli wziąć udział w tym ambitnym przedsięwzięciu, a Polska dołączy tym samym do elitarnego grona państw, w których takie projekty są realizowane.

Tomasz Grabowski OP, prezes Wydawnictwa W drodze:

W dobie narastającego chaosu, kiedy opinie z trudem oddziela się od wiedzy i faktów, kiedy brakuje rzetelnego namysłu i uczciwej debaty, oddajemy do rąk czytelników dzieła mistrza przejrzystego myślenia, nauczyciela odważnej i otwartej postawy intelektualnej, obrońcy zdrowego rozsądku i rozumnej wiary.

O partnerach projektu:

Fundacja Pro Futuro Theologiae została ustanowiona 5 listopada 2014 roku przez trzech fundatorów: Piotra Pawła Orłowskiego, ks. Dariusza Koteckiego oraz ks. Piotra Roszaka. Działająca przy Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, fundacja postawiła sobie za cel wspieranie i organizowanie działań promocyjnych wyżej wymienionego wydziału. W interesie Pro Futuro Theologiae jest zwiększenie liczby studentów a także pomoc w zbudowaniu pozycji naukowej Wydziału Teologicznego, zarówno w Polsce jak i na świecie. W osiągnięciu tego celu ma pomóc inicjowanie badań naukowych z zakresu teologii, filozofii, historii kościoła itp., stąd też zaangażowanie w inicjatywy badawcze, organizowanie konferencji naukowych, czy wspieranie publikacji naukowych na wymienione wyżej tematy.

Instytut Tomistyczny jest instytucją naukową Polskiej Prowincji Dominikanów, powstałą w roku 1958 z inicjatywy kardynała Stefana Wyszyńskiego. Jednym z głównych obszarów działalności Instytutu jest krzewienie myśli św. Tomasza z Akwinu, poprzez m.in. prowadzenie, animowanie i promocję prac badawczych, edytorskich i translatorskich związanych z jego dziełem i myślą. Instytut prowadzi projekty dotyczące historii jego dzieła, jak i podejmuje próbę konfrontacji Tomaszowej propozycji ze współczesną filozofią i teologią.

Wydawnictwo W drodze jest częścią aktywności polskich braci dominikanów. Wypełniając misję Świętego Ojca Dominika, pragnie, poprzez swoją działalność, głosić Ewangelię wszystkim, wszędzie i na wszelkie sposoby. Dlatego nieprzerwanie od 1973 roku wydaje opiniotwórczy miesięcznik „W drodze” oraz starannie wybrane książki. W przystępny sposób mówi o sprawach ważnych dla współczesnego człowieka. Chce dzięki temu budować Kościół na miarę potrzeb i marzeń każdego z nas, ale przede wszystkim na obraz i podobieństwo Boga. Wydawnictwo jest przekonane, że bycie katolikiem jest przywilejem. Dlatego pragnie, by Czytelnicy mogli świadomie przyjąć wybór, którym Bóg ich zaskoczył. By byli z tego dumni, by odważnie nieśli innym ludziom miłość i nadzieję wykraczające poza ramy tymczasowej codzienności.

Produkt dodany do koszyka

Zobacz koszyk Kontynuuj zakupy

Polecane przez W drodze